گزارش رضوی؛
نماز از برنامه مناسبتی تا متن زندگی/ تأکید بر پیوند مسجد، مدرسه و جامعه در اجلاس سراسری نماز
به گزارش پایگاه خبری رضوی، سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز با محور «اقامه نماز در اندیشه و عمل امام شهید آیت‌الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای» در حرم مطهر امام رضا(ع) برگزار شد و سخنرانان این اجلاس بر ضرورت تبدیل نماز از یک برنامه محدود و مناسبتی به یک جریان مستمر در زندگی فردی و اجتماعی تأکید کردند.
حجت الاسلام والمسلمین قرائتی: نماز نباید به برنامه‌ای محدود و مناسبتی تبدیل شود
در این اجلاس حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی رئیس ستاد اقامه نماز کشور، علیرضا کاظمی وزیر آموزش و پرورش، غلامعلی حدادعادل رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدجواد حاج‌علی‌اکبری رئیس شورای سیاستگذاری ائمه جمعه و آیت‌الله سیداحمد علم‌الهدی نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی و امام جمعه مشهد به تبیین ابعاد مختلف نماز، مسجد، تربیت دینی و نقش نماز در زندگی اجتماعی پرداختند.
حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی رئیس ستاد اقامه نماز کشور با تأکید بر جایگاه نماز در تربیت و هدایت انسان اظهار کرد: نماز باید در متن زندگی انسان و مسائل روز جامعه مورد توجه قرار گیرد و نمی‌توان آن را صرفاً به بیان مجموعه‌ای از مطالب و معارف محدود کرد.
وی با اشاره به جایگاه نماز در سیره پیامبران و اولیای الهی افزود: بررسی تاریخ انبیا و اولیای الهی نشان می‌دهد نماز یک امر حاشیه‌ای در زندگی دینی نیست بلکه از محورهای اساسی تربیت و هدایت انسان به شمار می‌رود.
قرائتی با اشاره به یکی از مناظرات امام رضا(ع) بیان کرد: در جریان یک گفت‌وگوی اعتقادی، هنگامی که زمان نماز فرا رسید و صدای اذان بلند شد، امام رضا(ع) نماز را بر ادامه بحث مقدم دانستند.
رئیس ستاد اقامه نماز کشور این موضوع را نشانه جایگاه نماز حتی در مهم‌ترین فعالیت‌های علمی و اعتقادی دانست و گفت: مسائل علمی، اجتماعی و دیگر فعالیت‌ها نباید موجب غفلت از نماز شود.
وی همچنین بر ضرورت روزآمد کردن شیوه بیان معارف قرآن تأکید کرد و گفت: مفاهیم قرآن باید به‌گونه‌ای برای مردم تبیین شود که ارتباط آنها با مسائل زندگی امروز روشن باشد.
قرائتی افزود: اگر تنها الفاظ و داستان‌های قرآن بیان شود، ممکن است ارتباط میان آیات و زندگی امروز برای مخاطب روشن نشود؛ بنابراین مبلغان باید میان آموزه‌های دینی و نیازهای واقعی مردم پیوند برقرار کنند.
وی با تأکید بر ظرفیت مساجد در ترویج نماز و قرآن گفت: مسجد باید محل ارتباط واقعی مردم با معارف دینی باشد و برنامه‌های آن متناسب با نیاز مخاطبان طراحی شود.
کاظمی: بیش از ۶۷ هزار نماز جماعت در مدارس برگزار می‌شود
علیرضا کاظمی وزیر آموزش و پرورش با بیان اینکه نهادینه‌سازی نماز یکی از برنامه‌های اصلی این وزارتخانه است، اظهار کرد: بیش از ۶۷ هزار نماز جماعت در مدارس کشور برگزار می‌شود و ۱۰ هزار مسجد و مدرسه نیز برای تقویت پیوند میان این دو نهاد هدف‌گذاری شده‌اند.
وی گفت: نماز فراتر از یک نیاز جاری روح و هوای جامعه است و دست‌اندرکاران امور تربیتی باید شرایط اقامه نماز را برای نسل نو هموار کنند.
کاظمی افزود: مدارس باید به نمازخوانی نوجوانان مزین شوند و معلمان و مدیران مدارس نیز باید دانش‌آموزان را با گفتار و رفتار به نماز دعوت کنند.
وزیر آموزش و پرورش با اشاره به تدوین نقشه راه اقامه نماز در این وزارتخانه گفت: برای بخش‌های مختلف آموزش و پرورش برنامه‌های جداگانه‌ای در زمینه نماز تعریف شده و تمام ظرفیت‌های این وزارتخانه برای توسعه فرهنگ اقامه نماز به کار گرفته می‌شود.
وی تأکید کرد: هدف آموزش و پرورش تنها نماز خواندن دانش‌آموزان در مدرسه نیست بلکه تربیت نمازگزاران واقعی است و تحقق این هدف به همکاری خانواده، مسجد، مدرسه و نماز جمعه نیاز دارد.
کاظمی مهارت دعوت به نماز را یکی از نیازهای مهم نظام تعلیم و تربیت دانست و گفت: این مهارت باید به مدیران، معلمان، مربیان و به‌ویژه ائمه جماعات مدارس آموزش داده شود.
وی افزود: برنامه‌های نماز آموزش و پرورش در شش محور طراحی شده که نخستین محور آن برگزاری نماز در تمام مدارس کشور است.
وزیر آموزش و پرورش همچنین از فعالیت سازمان نوسازی مدارس برای ساخت و تجهیز نمازخانه‌ها خبر داد و گفت: بیش از ۶۷ هزار نماز جماعت در مدارس برگزار می‌شود.
کاظمی با اشاره به هدف‌گذاری ۱۰ هزار مسجد و مدرسه برای ایجاد پیوند میان این دو نهاد گفت: این میزان کافی نیست و باید این ارتباط توسعه پیدا کند.
وی همچنین از برگزاری اجلاسیه‌های نماز دانش‌آموزی در بیش از ۶۰ هزار مدرسه خبر داد و گفت: این برنامه‌ها با هدف تجلیل از فعالان نماز، انتقال تجربه و معرفت‌افزایی در ۷۰۰ منطقه آموزش و پرورش و ۳۲ استان برگزار شده است.
وزیر آموزش و پرورش افزود: هشت دوره طرح تشرف برگزار شده و طرح «شهر من، شهر نماز» نیز در دستور کار قرار گرفته است.
کاظمی همچنین به تشکیل شبکه راهبران نماز اشاره کرد و گفت: یک هزار و ۸۰۰ نیروی دغدغه‌مند و داوطلب حوزه نماز به عنوان راهبران نماز مدارس انتخاب شده‌اند تا ضمن رصد و آسیب‌شناسی، به مدارس در این زمینه کمک کنند.
حدادعادل: ایمان با قانون ایجاد نمی‌شود
غلامعلی حدادعادل رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با تأکید بر نقش تربیت دینی در نهادینه‌سازی نماز گفت: با وضع قانون نمی‌توان ایمان را در درون مردم ایجاد کرد و تربیت دینی نیازمند یک کار طولانی فرهنگی است.
وی با اشاره به اهتمام رهبر شهید انقلاب اسلامی به نماز اظهار کرد: برنامه‌های ایشان به‌گونه‌ای تنظیم می‌شد که یا به نماز ختم شود یا پس از نماز آغاز شود و وقت نماز به فعالیت دیگری اختصاص پیدا نمی‌کرد.
حدادعادل افزود: توجه به نماز جماعت، نوافل و به‌ویژه نماز اول وقت از دیگر ویژگی‌های این سیره بود.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به جایگاه نماز در حکومت دینی گفت: در یک جامعه دینی دو مسیر برای اجرای احکام وجود دارد؛ مسیر فرهنگی و تربیتی برای تقویت ایمان و مسیر قانونی برای برخورد با تخلف‌ها.
وی تصریح کرد: هر دو مسیر لازم است اما در حکومت دینی اصل باید تربیت انسان‌ها بر پایه ایمان، یقین و باور درونی باشد.
حدادعادل گفت: اگر مردم از درون به ارزش‌های دینی و قانون باور داشته باشند، نیاز به برخوردهای قانونی به حداقل می‌رسد؛ زیرا قانون زمانی کارآمد است که کسانی که از آن تخطی می‌کنند در اقلیت باشند.
وی نماز را یکی از مهم‌ترین ابزارهای تربیت دینی دانست و تأکید کرد: ایمان با وضع قانون ایجاد نمی‌شود بلکه به یک کار مستمر فرهنگی و تربیتی نیاز دارد.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی همچنین بر ضرورت ایجاد نمازخانه در اماکن عمومی، شهرداری‌ها، پارک‌ها، تفرجگاه‌ها و مسیرهای بین‌راهی تأکید کرد و گفت: در برخی تفرجگاه‌ها با وجود حضور صدها و هزاران نفر، امکانات مناسب برای نماز و وضو وجود ندارد.
حجت الاسلام و المسلمین حاج‌علی‌اکبری: ۱۰ هزار مسجد برای کنشگری اجتماعی آماده شده‌اند
حجت‌الاسلام والمسلمین محمدجواد حاج‌علی‌اکبری رئیس شورای سیاستگذاری ائمه جمعه با تأکید بر ضرورت بازگشت مسجد به متن زندگی مردم اظهار کرد: مجموعه پیام‌های رهبر شهید انقلاب اسلامی درباره نماز یک منظومه جامع است که ابعاد فکری، نظری و عملی نماز را تبیین می‌کند.
وی گفت: در نگاه رهبر شهید، مسجد مرکز همه خوبی‌هاست؛ هم محل عبادت و ذکر خداست و هم محل ارتباط و زندگی مردم.
حاج‌علی‌اکبری افزود: مسجد مرکز تربیت مؤمن و پایگاه جامعه‌سازی است و در مسیر حرکت به سوی تمدن اسلامی نیز نقش اساسی دارد.
رئیس شورای سیاستگذاری ائمه جمعه با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای احیای مساجد گفت: قرارگاه‌های مسجد طی حدود سه سال گذشته با همکاری نهادهای مرتبط شکل گرفته و قرارگاه مرکزی، استانی و شهرستانی ایجاد شده است.
وی همچنین از راه‌اندازی سامانه مرکزی اطلاعات مساجد خبر داد و گفت: بیش از ۷۵ هزار مسجد در این سامانه ثبت شده است.
حاج‌علی‌اکبری افزود: حدود ۱۰ هزار مسجد از میان این مساجد برای کنشگری اجتماعی، امداد اجتماعی و فعالیت در محیط پیرامونی آماده شده‌اند.
وی تأکید کرد: این طرح گام نخست است و باید با همراهی مردم، جوانان، بسیجیان و ائمه جماعات، این مساجد به مراکز زنده، مؤثر و فعال در محله تبدیل شوند.
رئیس شورای سیاستگذاری ائمه جمعه همچنین به موضوع حکمرانی محلی با محوریت مسجد اشاره کرد و گفت: این ایده مورد توجه رهبر شهید انقلاب قرار گرفته بود و طرح ۱۰ هزار مسجد نیز در همین چارچوب تعریف شده است.
وی افزود: قرار است مساجد در حوزه خدمت‌رسانی، امداد و نجات و آمادگی در شرایط بحران نقش فعال داشته باشند و این اقدامات بر محور نماز و به‌ویژه نماز جماعت شکل گیرد.
حاج‌علی‌اکبری در پایان گفت: مسجد می‌تواند هم تولیدکننده سبک زندگی اسلامی و هم یکی از نمادهای تمدن اسلامی باشد.
آیت الله علم‌الهدی: اقامه نماز باید آثار اجتماعی خود را نشان دهد
آیت‌الله سیداحمد علم‌الهدی نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی و امام جمعه مشهد نیز با تأکید بر تفاوت میان «نماز خواندن» و «اقامه نماز» اظهار کرد: اقامه نماز تنها به معنای خواندن نماز نیست بلکه به معنای بنده‌سازی برای خداوند، پیوند دادن زندگی بشر با عبودیت و احیای آثار نماز در عرصه‌های فردی و اجتماعی است.
وی با اشاره به آیه قرآن درباره نقش نماز در بازداشتن انسان از فحشا و منکر گفت: اگر نماز در جامعه اقامه شود باید آثار آن در رفتار اجتماعی و کاهش آسیب‌های اخلاقی و اجتماعی نیز مشاهده شود.
آیت الله علم‌الهدی با اشاره به داستان حضرت ابراهیم(ع) و اسکان حضرت اسماعیل(ع) و حضرت هاجر(س) در مکه گفت: هدف حضرت ابراهیم(ع) از این اقدام، اقامه نماز بود و این موضوع نشان می‌دهد اقامه نماز مفهومی فراتر از انجام فردی این فریضه دارد.
وی افزود: نماز باید در مظاهر اجتماعی زندگی نیز خود را نشان دهد و نباید تنها به محیط خانه محدود شود.
امام جمعه مشهد با اشاره به فرارسیدن وقت نماز در محیط‌های اجتماعی گفت: باید بررسی شود که آیا با فرارسیدن وقت نماز در ادارات، بازارها، کسب‌وکارها و دیگر محیط‌های اجتماعی تغییری در روند فعالیت‌ها ایجاد می‌شود یا خیر.
وی تصریح کرد: باید با فرارسیدن وقت نماز، مسیر فعالیت ادارات و مجموعه‌های اجتماعی به سمت نمازخانه و اقامه نماز جماعت تغییر کند و در این زمینه همچنان با کمبودهایی مواجه هستیم.
آیت الله علم‌الهدی با اشاره به نقش نماز در رسیدن جامعه به تمدن اسلامی تأکید کرد: اگر اقامه نماز زمینه‌ساز رسیدن جامعه به تمدن اسلامی است، آثار اجتماعی نماز نیز باید در زندگی مردم آشکار شود.
وی همچنین گفت که بی‌تفاوتی نسبت به آسیب‌های اجتماعی با مفهوم اقامه نماز سازگار نیست و برای تحقق واقعی اقامه نماز باید آثار آن در رفتار و مناسبات اجتماعی مشاهده شود.
سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز در حالی در حرم مطهر امام رضا(ع) برگزار شد که مجموعه سخنان مطرح‌شده در آن بر یک محور مشترک استوار بود؛ اینکه نماز نباید به یک برنامه مناسبتی یا صرفاً یک عمل فردی محدود شود، بلکه باید در متن تربیت، مدرسه، مسجد، خانواده، محیط کار و زندگی اجتماعی حضور داشته باشد و آثار آن در رفتار فردی و اجتماعی مردم نمایان شود.
