کارگردان و فیلمنامه‌نویس سینمای ایران:
سینمای دفاع مقدس ایران فقط روایت جنگ نیست
به گزارش پایگاه خبری رضوی، احمدرضا درویش عصر امروز در برنامه «عصر سینما» با محوریت سینمای دفاع مقدس، با اشاره به سابقه فعالیت خود در سینمای ایران اظهار کرد: من خودم را در جایگاه منتقد یا صاحب‌نظر درباره سینمای ایران نمی‌دانم و در طول حدود ۴۰ سال فعالیت سینمایی نیز کمتر درباره آثار همکارانم اظهارنظر کرده‌ام، چرا که معتقدم این حوزه باید از سوی پژوهشگران و صاحب‌نظرانی که سال‌ها در زمینه تحقیق و نظریه‌پردازی فعالیت کرده‌اند بررسی شود.
وی افزود: من در جایگاه فیلمساز، بیشتر خودم را در معرض نقد می‌دانم و اگر درباره سینما نظری داشته باشم، این نظر بیشتر برای آن است که بتوانم مسیر و ساختار فیلمسازی خودم را طراحی کنم.
درویش با اشاره به مفهوم هنر و سینما بیان کرد: سینما از نظر فرم، وجود خود را از مجموعه‌ای از هنرهای مختلف دریافت می‌کند اما در کنار فرم، مسئله مرتبت هنر نیز اهمیت دارد. این مرتبت به عظمت هنرمند و زاویه دید او نسبت به جهان و جهان‌بینی‌اش بازمی‌گردد. ترکیب جهان‌بینی و فرم در آثار یک هنرمند اهمیت زیادی دارد و تفاوت آثار هنرمندان نیز تا حد زیادی به همین مسئله بازمی‌گردد.
وی با اشاره به مناسبت هفته دفاع مقدس ادامه داد: دفاع مقدس مناسبت مناسبی برای صحبت درباره سینمای این حوزه است، به‌ویژه اینکه جنگ تحمیلی نیز با یک هجوم گسترده و بین‌المللی علیه کشور ما همراه بود. با این حال ترجیح می‌دهم به جای ارائه یک تحلیل کلی از سینمای دفاع مقدس، درباره نگاه شخصی خودم به سینما صحبت کنم.
این کارگردان سینما خطاب به سینماگران جوان گفت: یکی از نکاتی که در نگاه به سینما باید مورد توجه قرار گیرد، توجه به عقبه و داشته‌های فرهنگی خودمان است. هر جا پدیده‌ای در جامعه نیازمند دیده شدن است، سینما می‌تواند به سراغ آن برود؛ چه در حوزه اقتصاد و فرهنگ و چه در حوزه جنگ و مسائل اجتماعی.
درویش افزود: ما گاهی برای پیدا کردن الگو به گذشته خودمان مراجعه می‌کنیم اما باید به داشته‌های خودمان نیز توجه داشته باشیم. برای مثال فیلم «دیده‌بان» از آثاری است که به نظرم بسیار فراتر از زمان خود حرکت کرده است. فیلمی که حدود ۴۰ سال پیش توسط یک جوان ساخته شده و نگاهی به امروز و فردای جامعه دارد.
وی ادامه داد: «دیده‌بان» فقط یک فیلم درباره جنگ نیست؛ این اثر هم اجتماعی است، هم سینمایی متحرک و اکشن است و هم وجه معرفتی دارد. در این فیلم احساس می‌کنم فیلمساز فراتر از روایت جنگ، به انسان پرداخته و نگاه قرآنی اثر نیز قابل توجه است.
این کارگردان با اشاره به برخی صحنه‌های این فیلم گفت: شخصیت دیده‌بان در شرایطی قرار می‌گیرد که در خط مقدم و زیر آتش دشمن است اما در روند داستان به این درک می‌رسد که مأموریت و وظیفه‌ای دارد که باید آن را انجام دهد. این نگاه به انسان و جایگاه او در شرایط جنگی، فیلم را از یک روایت صرفاً جنگی فراتر می‌برد.
درویش در ادامه با اشاره به فیلم «بازمانده» ساخته زنده‌یاد سیف‌الله داد اظهار کرد: اگر بخواهم به جای تحلیل سینمای ایران تنها به یک تصویر و یک لحظه از چند دهه سینمای ایران اشاره کنم، صحنه‌ای از فیلم «بازمانده» برای من بسیار قابل توجه است؛ جایی که شخصیت صفیه در قطار، در حالی که کودکی را در آغوش دارد و چمدانی حاوی بمب در کنار اوست، آیت‌الکرسی می‌خواند.
وی افزود: این صحنه از نظر من یکی از لحظات باشکوه سینمای ایران است؛ زیرا تصویر، بازی، روایت و مضمون در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند و این سکانس مخاطب را از یک موقعیت صرفاً سینمایی به یک فضای معنوی و انسانی منتقل می‌کند.
درویش با تأکید بر ضرورت توجه به آثار شاخص سینمای ایران گفت: این آثار را باید به عنوان داشته‌های سینمای ایران دید. اگر بخواهیم بخشی از این آثار و داستان‌ها را از تاریخ و فرهنگ کشور حذف کنیم، بخشی از هویت فرهنگی خودمان را نادیده گرفته‌ایم.
وی ادامه داد: آثاری مانند «دیده‌بان»، «بازمانده» و بسیاری از فیلم‌های مهم سینمای دفاع مقدس محصول یک دوره و یک جریان فرهنگی هستند و باید به این داشته‌ها توجه بیشتری داشته باشیم، به‌خصوص زمانی که مناسبت‌هایی مانند هفته دفاع مقدس فرصتی برای بازخوانی این آثار فراهم می‌کند.
این کارگردان با اشاره به تأثیر سینمای جنگ بر پیشرفت فنی سینمای ایران بیان کرد: سینمای ایران در حوزه دفاع مقدس تنها به روایت و محتوا کمک نکرده است، بلکه در بخش‌های اجرایی و فناوری نیز تأثیر داشته است. بسیاری از تجربه‌های جدی در زمینه صدابرداری در صحنه، جلوه‌های ویژه و فناوری‌های جدید سینمایی در جریان ساخت آثار جنگی شکل گرفت و بعدتر به دیگر بخش‌های سینما نیز منتقل شد.
درویش با اشاره به نقش سینما در معرفی فرهنگ کشورها گفت: نقطه عزیمت سینماگر اهمیت زیادی دارد. سینماگر باید جهان‌بینی داشته باشد و بتواند فرهنگ، ادبیات، فلسفه و زیست اجتماعی جامعه خود را در قالب زبان سینما بیان کند.
وی با اشاره به سینمای ژاپن افزود: در سینمای جهان نیز نمونه‌هایی وجود دارد که فیلمسازان با بهره‌گیری از متون کلاسیک و فرهنگ بومی خود توانسته‌اند آثار ماندگاری خلق کنند. آکیرا کوروساوا نمونه‌ای از فیلمسازانی است که فرهنگ و جهان‌بینی خود را با بهره‌گیری از ادبیات و آثار دیگران به زبان سینما ترجمه کرد.
درویش خاطرنشان کرد: فیلمساز چیزی را از دیگران به شکل صرف دریافت نمی‌کند، بلکه از آثار و فرهنگ‌های مختلف بهره می‌گیرد و آنها را متناسب با دیدگاه و فرم خودش ترجمه و با زبان سینما ارائه می‌کند.
وی در پایان گفت: نقش سینماگران و به‌ویژه نسل جوان در این زمینه بسیار اهمیت دارد. باید به نقطه عزیمت خودمان و داشته‌های فرهنگی و تمدنی‌مان توجه کنیم و سینما را به عنوان ابزاری برای روایت این داشته‌ها و انتقال آنها به نسل‌های آینده مورد استفاده قرار دهیم.
