نگاهی به مسئله زائران خارجی در تشییع تاریخی رهبر شهید انقلاب در مشهدالرضا
به گزارش سرویس بینالملل و جهان اسلام رضوی؛ در آستانه تشییع تاریخی رهبر شهید انقلاب اسلامی و خاکسپاری پیکر مطهر ایشان در مشهدالرضا و حرم نورانی رضوی، پیشبینیها از حضور و مشارکت میلیونها نفر از داخل و خارج از کشور در این رویداد بزرگ حکایت دارد. به این منظور کمیتهای با عنوان کمیته بینالملل نیز در آستان قدس رضوی زیر نظر معاونت بینالملل این آستان برای برنامهریزی در این جهت شکل گرفته و تاکنون جلساتی نیز برگزار کردهاند.
اما آنچه در این میان حایز اهمیت است احتمال حضور شیعیان از کشورهای اسلامی منطقه در مشهد برای بدرقه امام شهید انقلاب در مشهد میباشد. علاوه بر آنکه شخصیت حضرت آیتالله العظمی سیدعلی خامنهای به عنوان یکی از سرآمدان نهضت بیداری اسلامی در جهان اسلام نیازمند قدرشناسی و فراهمسازی حضور اندیشمندان مسلمان و نیز عموم شیعیان علاقهمند میباشد. برای ارزیابی بهتر در این موضوع نگاهی به مسئله زائرین خارجی امام رضا(ع) میتواند در ارزیابیها برای بدرقه باشکوه قائد امت مؤثر باشد.
در این زمینه باید دانست حرم مطهر امام رضا(ع) در مشهد، به عنوان تنها حرم یک امام معصوم از خاندان اهلبیت(ع) در ایران و شرق جهان اسلام، به یکی از مهمترین کانونهای زیارتی، فرهنگی و هویتی برای شیعیان جهان تبدیل شده است. از این رو بررسی آمار حضور زائرین خارجی میتواند برای برنامهریزیها مفید باشد.
بر اساس آخرین آمار رسمی اعلام شده از سوی آستان قدس رضوی سالانه بین ۵ تا ۷ میلیون زائر غیرایرانی به حرم مطهر مشرف میشوند. از این تعداد، ۶۵ درصد از کشورهای عربی (غرب آسیا)، ۲۵ درصد از کشورهای شبه قاره هند (پاکستان، هند، بنگلادش) و ۱۰ درصد از سایر کشورها هستند. در سال ۱۴۰۴، تعداد زائران خارجی به بیش از ۵ میلیون نفر افزایش پیدا کرده است. این آمار نشان میدهد که حرم رضوی نه فقط یک زیارتگاه ملی، بلکه یک پایگاه بینالمللی برای شیعیان جهان است. برای فهم بهتر این مسئله مناسبات میان زیارت امام رضا(ع) و شیعیان شایسته توجه است و در ادامه به تفکیک به ابعادی از آن اشاره میشود.
شیعیان غرب آسیا (عراق، لبنان، سوریه، افغانستان)
- عراق: شیعیان عراق که خود میزبان حرمهای امام علی (ع) و امام حسین (ع) هستند، ارادت ویژهای به امام رضا (ع) دارند. فرهنگ موکبداری که از اربعین حسینی الهام گرفته، حالا در مناسبتهای رضوی هم گسترش پیدا کرده و زائران عراقی به خدمترسانی به زائران مشهد مشغول میشوند.
- افغانستان: نزدیکی جغرافیایی و اشتراکات زبانی، باعث شده سالانه صدها هزار نفر از شیعیان افغانستان به مشهد سفر کنند.
- لبنان و سوریه: حرم رضوی به عنوان یک پایگاه معنوی برای شیعیان این مناطق که درگیر جنگ و ناامنیهای سیاسی و امنیتی بوده و هستند، نقش پناهگاه روحی دارد.
شیعیان شبه قاره هند (پاکستان، هند، بنگلادش)
این منطقه یکی از مهمترین حوزههای نفوذ فرهنگ رضوی در جهان اسلام است و نیازمند برنامهریزی و دقت مضاعف میباشد.
- شیعیان پاکستان حدود ۲۰ درصد از جمعیت ۲۴۰ میلیونی این کشور (حدود ۴۶ میلیون نفر) رو تشکیل میدهند و سالانه بیش از ۵۰۰ هزار نفر از پاکستان به تنهایی به مشهد سفر میکنند. پاکستان به دلیل نزدیکی جغرافیایی و اشتراکات فرهنگی، به عنوان دروازه نشر فرهنگ رضوی در شبه قاره شناخته میشود و از وفادارترین مسلمانان به رهبر شهید و انقلاب اسلامی هستند. شایان ذکر است شخصیتهای سیاسی و نظامی بلندپایه پاکستان بارها به مشهد سفر میکنند.
- شیعیان هند حدود ۱۰-۱۵٪ مسلمانان این کشور شمرده میشوند و از گذشته ارادت ویژهای به مقام امام رضا(ع) داشتهاند و محبت خود را به اشکال گوناگون جلوهگر ساختهاند. وجود موقوفات و نذورات تاریخی از سوی پادشاهان و ثروتمندان هندی به آستان قدس رضوی، نشاندهنده پیوند عمیق تاریخی این منطقه با حرم رضوی است. حتی در دوره قاجار، اسنادی از کمکهای مالی آستان قدس به زائران هندی در راهمانده وجود دارد.
اشعار و مدایح زیادی به زبانهای فارسی، اردو و عربی در وصف امام رضا (ع) سروده شده است. جشنوارههای مشاعره رضوی در ایران و پاکستان برگزار میشود که اعماق و ریشههای رابطه شیعیان این منطقه با امام رضا(ع) و مشهد را نشان میدهد.
اکنون آستان قدس رضوی برای زائران غیرایرانی ۲۵ نوع خدمت متفاوت ارائه میدهد و ۷۰۰ خادم خواهر و برادر مسلط به ۱۴ زبان زنده دنیا به صورت ۲۴ ساعته خدمت میکنند. همچنین صحن غدیر ویژه زائران عرب زبان، رواق غدیر ویژه اردو زبانان و رواق دارالرحمه ویژه عرب و آذری زبانان فعال است.
بر اساس این آمار و اطلاعات به روشنی میتوان فهمید، حرم امام رضا (ع) فراتر از یک مکان زیارتی، به پایگاه اصلی هویتبخشی، فرهنگی و معنوی برای شیعیان غرب آسیا و شبه قاره هند تبدیل شده است. با توجه به آمار رو به رشد زائران خارجی (بیش از ۵ میلیون نفر در سال ۱۴۰۴) و تنوع خدمات ارائه شده، این بارگاه نقش محوری در دیپلماسی فرهنگی ایران و جهان تشیع ایفا میکند. پاکستان به عنوان دروازه ورود فرهنگ رضوی به جنوب آسیا و کشورهای عربی به عنوان بزرگترین گروه زائران خارجی از مهمترین جمعیتهای خارجی احتمالی در تشییع امام شهید انقلاب اسلامی به شمار میروند و امید است میزبانی شایسته از آنان به عمل آید.
اما آنچه در این میان حایز اهمیت است احتمال حضور شیعیان از کشورهای اسلامی منطقه در مشهد برای بدرقه امام شهید انقلاب در مشهد میباشد. علاوه بر آنکه شخصیت حضرت آیتالله العظمی سیدعلی خامنهای به عنوان یکی از سرآمدان نهضت بیداری اسلامی در جهان اسلام نیازمند قدرشناسی و فراهمسازی حضور اندیشمندان مسلمان و نیز عموم شیعیان علاقهمند میباشد. برای ارزیابی بهتر در این موضوع نگاهی به مسئله زائرین خارجی امام رضا(ع) میتواند در ارزیابیها برای بدرقه باشکوه قائد امت مؤثر باشد.
در این زمینه باید دانست حرم مطهر امام رضا(ع) در مشهد، به عنوان تنها حرم یک امام معصوم از خاندان اهلبیت(ع) در ایران و شرق جهان اسلام، به یکی از مهمترین کانونهای زیارتی، فرهنگی و هویتی برای شیعیان جهان تبدیل شده است. از این رو بررسی آمار حضور زائرین خارجی میتواند برای برنامهریزیها مفید باشد.
بر اساس آخرین آمار رسمی اعلام شده از سوی آستان قدس رضوی سالانه بین ۵ تا ۷ میلیون زائر غیرایرانی به حرم مطهر مشرف میشوند. از این تعداد، ۶۵ درصد از کشورهای عربی (غرب آسیا)، ۲۵ درصد از کشورهای شبه قاره هند (پاکستان، هند، بنگلادش) و ۱۰ درصد از سایر کشورها هستند. در سال ۱۴۰۴، تعداد زائران خارجی به بیش از ۵ میلیون نفر افزایش پیدا کرده است. این آمار نشان میدهد که حرم رضوی نه فقط یک زیارتگاه ملی، بلکه یک پایگاه بینالمللی برای شیعیان جهان است. برای فهم بهتر این مسئله مناسبات میان زیارت امام رضا(ع) و شیعیان شایسته توجه است و در ادامه به تفکیک به ابعادی از آن اشاره میشود.
شیعیان غرب آسیا (عراق، لبنان، سوریه، افغانستان)
- عراق: شیعیان عراق که خود میزبان حرمهای امام علی (ع) و امام حسین (ع) هستند، ارادت ویژهای به امام رضا (ع) دارند. فرهنگ موکبداری که از اربعین حسینی الهام گرفته، حالا در مناسبتهای رضوی هم گسترش پیدا کرده و زائران عراقی به خدمترسانی به زائران مشهد مشغول میشوند.
- افغانستان: نزدیکی جغرافیایی و اشتراکات زبانی، باعث شده سالانه صدها هزار نفر از شیعیان افغانستان به مشهد سفر کنند.
- لبنان و سوریه: حرم رضوی به عنوان یک پایگاه معنوی برای شیعیان این مناطق که درگیر جنگ و ناامنیهای سیاسی و امنیتی بوده و هستند، نقش پناهگاه روحی دارد.
شیعیان شبه قاره هند (پاکستان، هند، بنگلادش)
این منطقه یکی از مهمترین حوزههای نفوذ فرهنگ رضوی در جهان اسلام است و نیازمند برنامهریزی و دقت مضاعف میباشد.
- شیعیان پاکستان حدود ۲۰ درصد از جمعیت ۲۴۰ میلیونی این کشور (حدود ۴۶ میلیون نفر) رو تشکیل میدهند و سالانه بیش از ۵۰۰ هزار نفر از پاکستان به تنهایی به مشهد سفر میکنند. پاکستان به دلیل نزدیکی جغرافیایی و اشتراکات فرهنگی، به عنوان دروازه نشر فرهنگ رضوی در شبه قاره شناخته میشود و از وفادارترین مسلمانان به رهبر شهید و انقلاب اسلامی هستند. شایان ذکر است شخصیتهای سیاسی و نظامی بلندپایه پاکستان بارها به مشهد سفر میکنند.
- شیعیان هند حدود ۱۰-۱۵٪ مسلمانان این کشور شمرده میشوند و از گذشته ارادت ویژهای به مقام امام رضا(ع) داشتهاند و محبت خود را به اشکال گوناگون جلوهگر ساختهاند. وجود موقوفات و نذورات تاریخی از سوی پادشاهان و ثروتمندان هندی به آستان قدس رضوی، نشاندهنده پیوند عمیق تاریخی این منطقه با حرم رضوی است. حتی در دوره قاجار، اسنادی از کمکهای مالی آستان قدس به زائران هندی در راهمانده وجود دارد.
اشعار و مدایح زیادی به زبانهای فارسی، اردو و عربی در وصف امام رضا (ع) سروده شده است. جشنوارههای مشاعره رضوی در ایران و پاکستان برگزار میشود که اعماق و ریشههای رابطه شیعیان این منطقه با امام رضا(ع) و مشهد را نشان میدهد.
اکنون آستان قدس رضوی برای زائران غیرایرانی ۲۵ نوع خدمت متفاوت ارائه میدهد و ۷۰۰ خادم خواهر و برادر مسلط به ۱۴ زبان زنده دنیا به صورت ۲۴ ساعته خدمت میکنند. همچنین صحن غدیر ویژه زائران عرب زبان، رواق غدیر ویژه اردو زبانان و رواق دارالرحمه ویژه عرب و آذری زبانان فعال است.
بر اساس این آمار و اطلاعات به روشنی میتوان فهمید، حرم امام رضا (ع) فراتر از یک مکان زیارتی، به پایگاه اصلی هویتبخشی، فرهنگی و معنوی برای شیعیان غرب آسیا و شبه قاره هند تبدیل شده است. با توجه به آمار رو به رشد زائران خارجی (بیش از ۵ میلیون نفر در سال ۱۴۰۴) و تنوع خدمات ارائه شده، این بارگاه نقش محوری در دیپلماسی فرهنگی ایران و جهان تشیع ایفا میکند. پاکستان به عنوان دروازه ورود فرهنگ رضوی به جنوب آسیا و کشورهای عربی به عنوان بزرگترین گروه زائران خارجی از مهمترین جمعیتهای خارجی احتمالی در تشییع امام شهید انقلاب اسلامی به شمار میروند و امید است میزبانی شایسته از آنان به عمل آید.
