پژوهشگر علوم رضوی مطرح کرد؛
منطق رضوی حکمرانی، الگویی اخلاقمحور برای تضمین حقوق اقلیتها و عدالت اجتماعی
به گزارش پایگاه خبری رضوی، سید فرمان علی جعفری امروز در نهمین پیشنشست بینالمللی «حقوق و کرامت انسانی در تعالیم رضوی» با اشاره به چالشهای گسترده نظامهای حکمرانی معاصر در تحقق عدالت اجتماعی و تضمین حقوق اقلیتها اظهار داشت: با وجود گسترش قوانین و سازوکارهای حقوقی در سطح جهانی، اقلیتهای دینی و قومی همچنان با تبعیض ساختاری، محرومیتهای اجتماعی ـ اقتصادی و بهحاشیهراندهشدن سیاسی مواجهاند و این شکاف میان تعهدات حقوقی و واقعیتهای زیسته، ضرورت بازاندیشی در الگوهای حکمرانی ارزشمحور را دوچندان کرده است.
منطق رضوی حکمرانی؛ فراتر از قانونگرایی شکلی
این پژوهشگر علوم رضوی با بیان اینکه مقاله حاضر در پاسخ به این ضرورت، «منطق رضوی حکمرانی» را بهعنوان چارچوبی هنجاری معرفی میکند، افزود: این منطق برگرفته از میراث اخلاقی، فکری و سیاسی امام علیبنموسیالرضا(ع) است و بر میثاق الهی عدالت استوار است؛ میثاقی که عدالت اجتماعی و حقوق اقلیتها را تعهداتی جداییناپذیر و غیرقابل مذاکره برای قدرت سیاسی میداند.
وی تصریح کرد: منطق رضوی، پارادایم «مدارای منفعلانه» را به «میثاق فعال عدالت» تبدیل میکند؛ عدالتی که بدون توجه به هویت دینی یا اجتماعی، بر همه اعضای جامعه اعمال میشود؛ همانگونه که قرآن کریم میفرماید: «ای کسانی که ایمان آوردهاید، همواره برای خدا قیامکننده به عدالت باشید» (نساء، ۱۳۵).
کرامت ذاتی انسان؛ ستون بنیادین حکمرانی رضوی
جعفری، کرامت ذاتی و الهی انسان را ستون اصلی این منطق دانست و گفت: آیه «وَ لَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ» (اسراء، ۷۰) مبنای نگاه پیشادینی و پیشهویتی به انسان است؛ نگاهی که ارزش ذاتی انسان را مستقل از دین، قومیت یا جایگاه اجتماعی بهرسمیت میشناسد.
وی با اشاره به سیره عملی امام رضا(ع) افزود: رفتار آن حضرت، از جمله جمله مشهور «مگر او یک انسان نبود؟» در احترام به تشییع یک مسیحی، نشان میدهد که دولت در منطق رضوی موظف است نگهبان کرامت همه افراد تحت حاکمیت خود باشد.
گفتوگوی عقلانی؛ سازوکار مدیریت تنوع اجتماعی
این پژوهشگر علوم رضوی یکی از ویژگیهای متمایز منطق رضوی حکمرانی را تأکید بر گفتوگوی عقلانی دانست و بیان کرد: مشارکت امام رضا(ع) در مناظرههای عمومی با نمایندگان ادیان و مکاتب مختلف، الگویی از حکمرانی ارائه میدهد که در آن اقناع جایگزین اجبار و فهم متقابل جایگزین سلطه میشود.
به گفته وی، بررسی مناظرات مأمون منعکسشده در کتاب «الاحتجاج» طبرسی نشان میدهد که امام رضا(ع) با رویکردی گفتوگومحور و غیرجدلی، بر یافتن نقاط مشترک پیش از استدلال عقلانی تأکید داشت؛ الگویی که دولت را موظف میسازد عرصهای عمومی برای مدیریت اختلافات از طریق گفتوگوی مدنی فراهم کند.
حقوق اقلیتها و عدالت اجتماعی؛ تعهدی ساختاری
جعفری با تأکید بر اینکه در منطق رضوی، عدالت امری جهانی و تجزیهناپذیر است، گفت: حقوق اقلیتها در این چارچوب، امتیازی اعطایی از سوی اکثریت نیست، بلکه حقی ذاتی و برخاسته از کرامت انسانی است. آزادی عقیده و وجدان، برابری حقوقی و اجرای بیطرفانه قانون، از الزامات این نگاه بهشمار میرود.
وی افزود: عدالت اجتماعی در منطق رضوی، مفهومی جدای از حقوق اقلیتها نیست و شامل برابری اقتصادی و رفع نابرابریهای ساختاری نیز میشود. سخن امام رضا(ع) مبنی بر اینکه «روزی فقرا، حقی است در اموال اغنیا»، فقر را نتیجه بیعدالتی ساختاری دانسته و دولت را به اتخاذ سیاستهای بازتوزیعی و عدالتمحور ملزم میسازد.
منطق رضوی؛ قطبنمای اخلاقی حکمرانی معاصر
این پژوهشگر علوم رضوی در جمعبندی سخنان خود تصریح کرد: منطق رضوی حکمرانی، الگویی تاریخی و متعلق به گذشته نیست، بلکه چارچوبی زنده و پویا برای مواجهه با چالشهای جوامع متکثر امروزی است. این منطق، دولت را بهمثابه داوری عادل و امانتداری اخلاقمدار معرفی میکند که غایت آن، تضمین کرامت، امنیت و شکوفایی همه انسانهاست.
وی خاطرنشان کرد: اصول محوری منطق رضوی ـ کرامت انسانی، عدالت فراگیر، مسئولیتپذیری اخلاقی و همزیستی گفتوگومحور ـ همپوشانی معناداری با گفتمانهای معاصر حقوق بشر دارند و میتوانند بهعنوان مکملی اخلاقی، تعهد نظامهای سیاسی به عدالت و حمایت از اقلیتها را تعمیق بخشند.
