پنجرهای به جهان؛ سرود رضوی نیازمند انقلاب فرمی برای جذب نسل دیجیتال
جشنواره سرود رضوی؛ راهبردی برای تبدیل گفتمان معنوی به ژانر موسیقایی جهانی و تأثیرگذار
زهرا مرادوند |در پیچوخمهای فرهنگی عصر حاضر، حفظ ارتباط زنده و پویا میان میراثهای غنی معنوی و نسلهایی که در محاصرهی سیطرهی رسانههای نو ظهور قرار دارند، یک ضرورت استراتژیک است.
میراث عظیم سیره و گفتمان امام رضا (ع) که متضمن ارزشهای جهانیای چون مدارا، حکمت و میهماننوازی است، برای تأثیرگذاری پایدار، نمیتواند صرفاً در چارچوبهای سنتی باقی بماند؛ بلکه باید زبان بیان خود را بهروز کند.
در این میان، هنر سرود، بهواسطه نفوذ جمعی و ریتم اثرگذار خود، به اصلیترین کانون تبادل این مفاهیم تبدیل میشود.
در عصری که نبض ارتباطات جهانی با سرعتی سرسامآور میزند و هر لحظه جریانی جدید از محتوا به ذهن مخاطب هجوم میآورد، آزمون واقعی مکاتب فکری و میراثهای معنوی، سنجش توانایی آنها در مُدرنسازی زبان بیان خویش است.
سنتهای غنی، بهویژه میراث معنوی و شخصیتی ائمه اطهار (ع)، نیازمند ابزارهایی هستند که بتواند جوهرهی ناب خود را بدون خدشهدار شدن، به نسل امروز که با منطق بصری و شنیداری رسانههای جدید خو گرفته است، منتقل سازد.
در این میان، سرودهای آئینی بهعنوان یکی از مردمیترین و تأثیرگذارترین ژانرهای موسیقایی، نقشی حیاتی در این رسالت بر عهده دارند که اگر این هنر نتواند با آهنگ زمانه همگام شود، در معرض فراموشی یا سطحینگری قرار خواهد گرفت.
این دقیقاً همان نقطهای است که دیدگاه کارشناسان برجسته در حوزه موسیقی و فرهنگ، مانند استاد شهلا میلانی، اهمیت پیدا میکند؛ تحلیل ایشان از جشنواره سرود رضوی فراتر از ارزیابی فنی یک رویداد است؛ این تحلیل، نقش این جشنوارهها را بهعنوان میدان آزمایشی برای انتقال مؤثر مفاهیم بنیادین سیره امام رضا (ع) به جامعه داخلی و حتی افق بینالمللی ترسیم میکند. پرسش اساسی اینجاست: چگونه میتوانیم فضیلتهای جهانی امام هشتم (از مدارا و معرفت تا میهماننوازی و حکمت ) را از قالبهای سنتی خارج کرده و در قالب هنریای بگنجانیم که برای یک جوان در تهران، نیویورک یا توکیو، قابل فهم، جذاب و درونیساز باشد؟
پاسخ در گرو جریانسازی هنری هوشمندانه و تحول منطقی در فرم موسیقی نهفته است.
استاد میلانی؛
برگزاری جشنواره در حرکت آفرینی وحفظ مفاهیم رضوی و جریانسازی هنری کشور موثر است
داور سیزدهمین جشنواره سرود در گفتوگو با رضوی اظهار داشت که برگزاری این جشنوارهها ارتباط مستقیمی در حرکت آفرینی وایجاد انگیزه وحفظ مفاهیم رضوی، داشته و در جریانسازی هنری کشور موثر است.
شهلا میلانی خواننده سوپرانو در موسیقی کلاسیک غربی و فولکلوریک ایرانی، الفبای موسیقی را با پدر خود که نوازنده تار بود آغاز نمود و از ده سالگی وارد هنرستان عالی موسیقی ملی شد و ساز سنتور را انتخاب نمود و از شانزده سالگی شروع به فراگیری پیانو نزد خانم ها کوپیان و لوست مارتیروسیان و آواز را نزد استاد منصوره قصری نمود.
سپس دوره های تخصصی آواز را در دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران زیر نظر استادانی چون فاخره صبا و اولین باغچه بان گذراند؛ وی بعد از سفر به جمهوری آذربایجان در سال 1995 دوره های تخصصی آواز را نزد پروفسور لطف یار ایمانوف و دکتر رومیا کریو او ، تجربیات خود را کامل کرد و همزمان با این آموزش ها به آموختی رهبری کر در جمهوری آذربایجان روی آورد و در این رشته هم با بهره گیری از استادانی برجسته به مهارت کافی نائل آمد.
وی در سال 1380به عنوان آسیستان گرلین موسیسیان رهبر گروه کر مرکز موسیقی در آمد و سپس سرپرستی گروه کر دختران مرکز حفظ و اشاعه موسیقی و هنرستان موسیقی دختران را به عهده گرفت.
تدریس در دانشگاه هنر، دانشگاه جامع علمی کاربردی و هنرستان موسیقی دختران، سرپرستی و رهبری گروه کر هنرستان دختران، سرپرستی و خوانندگی گروه موسیقی «آواز ملل»، سرپرستی گروه آوازهای کلاسیک، سرپرست گروه آواز دانشگاه هنر تهران، ریاست کانون خوانندگان کلاسیک خانه موسیقی ایران، عضو هیئت داوران جشنواره موسیقی فجر، عضو هیئت داوران انتخاب اعضای گروه کر ارکستر سمفونیک تهران، عضو هیئت داوران اولین جشنواره موسیقی بنیاد شهید و امور ایثارگران با نام «نوای مهر» از فعالیتهای فرهنگی و هنری اوست.
به تصریح او؛ با توجه به موضوعیت رضوی متأسفانه بعضا پیام رسان روح بشریِ اشعار در محتوای رفتاری کمتر دیده شده که به نظر میرسد بیشتر باید سرود رضوی نمادی از فضیلت وپیام رسانِ روح مستقل انسانی باشد.
جشنواره ارتباط مستقیمی در حرکت آفرینی وایجاد انگیزه وحفظ مفاهیم رضوی دارد
به گفته وی؛ برگزاری این جشنوارهها ارتباط مستقیمی در حرکت آفرینی وایجاد انگیزه وحفظ مفاهیم رضوی، داشته و در جریانسازی هنری کشور و نیز انتقال مفاهیم هنر سرود از طریق تأمل هنرمندان سراسر کشور، سهم مهم و اثرگذاری دارد.
میلانی با بیان اینکه اجرای سرود در چند سال گذشته به اتفاق نظرمتخصصان، ضعیفتر وتکراریتر بود، تصریح کرد: با این وجود، در یکی دو سال اخیر شاهد اجراهای قوی بودیم.
نیازمند تحول منطقی در نوع موسیقی سرود برای جوانان هستیم
وی با بیان اینکه با توجه به حضور مدیا ودنیای مجازی در زندگی روزپره جوانان، موسیقی پاپ بیشترین اقبال را در این قشر دارد؛ عنوان کرد: بنابراین با توجه به سلایق وخواست نسل جوان باید تحولی منطقی ودرست در نوع موسیقی سرود ایجاد کرد که منجر به جاذبه برای این عصر و این نسل گردد.
استاد میلانی با بیان اینکه در حوزه فستیوال موسیقی در کشورهای اسلامی وآسیا متأسفانه دچار عقب ماندگی هستیم.پ؛ خاطرنشان کرد: عدم تقاضا و پتانسیلهای ضعیف موانعی در سر راه رشد هنر سرود در سطح جهانی میباشد.
به تصریح وی؛ حضور در فستیوالهاجهانی، مستلزم رشد ژانرهای مختلف موسیقی وایجاد شرایط مناسب است که در صورت تحقق میتوان به آن چشمانداز نیز امیدوار بود.
نهایتاً، آنچه از تحلیل شهلا میلانی درباره جشنواره سرود رضوی به دست میآید، یک مانیفست هنری-فرهنگی برای بقای مفاهیم اصیل در مواجهه با موج مدرنیته است.
این نهضت هنری، باید با جسارت هنری خود،"گفتمان رضوی"** را از حوزهی صرفاً دینی و تاریخی، به عرصهی هنر معاصر وارد کند.
اگر سرود، پلی میان نسل جدید و سیره امام رضا (ع) باشد، این پل باید از مواد اولیه روز ساخته شود؛ یعنی موسیقیای که با ساختارهای شنیداری جوانان بیگانه نباشد.
موفقیت در این مسیر، نه تنها اعتبار جشنواره را افزایش میدهد، بلکه ایران را بهعنوان صاحب یک ژانر موسیقی آئینی جهانی مطرح میسازد؛ ژانری که میتواند پیام صلح، معرفت و همزیستی را با ظرافتهای موسیقایی ایرانی به جامعه بینالمللی صادر کند.
بنابراین، حمایت از تحول منطقی و نوآوری در این عرصه، یک انتخاب فرهنگی و یک ضرورت راهبردی برای ماندگاری میراث گرانبهای رضوی در جهان است.
افق توسعه هنر رضوی
اظهارات شهلا میلانی بهوضوح نشان میدهد که ظرفیتهای جشنواره سرود رضوی فراتر از معیارهای داوری فنی است؛ این جشنواره به مثابه نقطهی تمرکز برای تدوین استراتژی انتقال مفاهیم کلیدی رضوی به نسل کنونی عمل میکند.
چالش اصلی، همانطور که میلانی اشاره کرد، در دو محور اصلی خلاصه میشود: اول، تضمین اینکه محتوای فاخر و روحانی در قالبهای اجرایی نوین پیاده شود تا روح مستقل انسانی را مخاطب قرار دهد، و دوم، پذیرش ضرورت تحول منطقی در ژانر بهمنظور رقابت با موسیقی غالب پاپ در فضای دیجیتال.
در نهایت، چشمانداز بینالمللی این هنر، تنها با رفع موانع توسعه و ارتقای کیفیت فنی و محتوایی آثار در جشنوارههای داخلی قابل تحقق است.
با این وصف؛ سرمایهگذاری بر کیفیت و نوآوری در سرود رضوی، سرمایهگذاری بر نرمافزار فرهنگی انتقال هویت دینی به جهانیان و مهمتر از آن، به جوانان این سرزمین است.
میراث عظیم سیره و گفتمان امام رضا (ع) که متضمن ارزشهای جهانیای چون مدارا، حکمت و میهماننوازی است، برای تأثیرگذاری پایدار، نمیتواند صرفاً در چارچوبهای سنتی باقی بماند؛ بلکه باید زبان بیان خود را بهروز کند.
در این میان، هنر سرود، بهواسطه نفوذ جمعی و ریتم اثرگذار خود، به اصلیترین کانون تبادل این مفاهیم تبدیل میشود.
در عصری که نبض ارتباطات جهانی با سرعتی سرسامآور میزند و هر لحظه جریانی جدید از محتوا به ذهن مخاطب هجوم میآورد، آزمون واقعی مکاتب فکری و میراثهای معنوی، سنجش توانایی آنها در مُدرنسازی زبان بیان خویش است.
سنتهای غنی، بهویژه میراث معنوی و شخصیتی ائمه اطهار (ع)، نیازمند ابزارهایی هستند که بتواند جوهرهی ناب خود را بدون خدشهدار شدن، به نسل امروز که با منطق بصری و شنیداری رسانههای جدید خو گرفته است، منتقل سازد.
در این میان، سرودهای آئینی بهعنوان یکی از مردمیترین و تأثیرگذارترین ژانرهای موسیقایی، نقشی حیاتی در این رسالت بر عهده دارند که اگر این هنر نتواند با آهنگ زمانه همگام شود، در معرض فراموشی یا سطحینگری قرار خواهد گرفت.
این دقیقاً همان نقطهای است که دیدگاه کارشناسان برجسته در حوزه موسیقی و فرهنگ، مانند استاد شهلا میلانی، اهمیت پیدا میکند؛ تحلیل ایشان از جشنواره سرود رضوی فراتر از ارزیابی فنی یک رویداد است؛ این تحلیل، نقش این جشنوارهها را بهعنوان میدان آزمایشی برای انتقال مؤثر مفاهیم بنیادین سیره امام رضا (ع) به جامعه داخلی و حتی افق بینالمللی ترسیم میکند. پرسش اساسی اینجاست: چگونه میتوانیم فضیلتهای جهانی امام هشتم (از مدارا و معرفت تا میهماننوازی و حکمت ) را از قالبهای سنتی خارج کرده و در قالب هنریای بگنجانیم که برای یک جوان در تهران، نیویورک یا توکیو، قابل فهم، جذاب و درونیساز باشد؟
پاسخ در گرو جریانسازی هنری هوشمندانه و تحول منطقی در فرم موسیقی نهفته است.
استاد میلانی؛
برگزاری جشنواره در حرکت آفرینی وحفظ مفاهیم رضوی و جریانسازی هنری کشور موثر است
داور سیزدهمین جشنواره سرود در گفتوگو با رضوی اظهار داشت که برگزاری این جشنوارهها ارتباط مستقیمی در حرکت آفرینی وایجاد انگیزه وحفظ مفاهیم رضوی، داشته و در جریانسازی هنری کشور موثر است.
شهلا میلانی خواننده سوپرانو در موسیقی کلاسیک غربی و فولکلوریک ایرانی، الفبای موسیقی را با پدر خود که نوازنده تار بود آغاز نمود و از ده سالگی وارد هنرستان عالی موسیقی ملی شد و ساز سنتور را انتخاب نمود و از شانزده سالگی شروع به فراگیری پیانو نزد خانم ها کوپیان و لوست مارتیروسیان و آواز را نزد استاد منصوره قصری نمود.
سپس دوره های تخصصی آواز را در دانشکده هنرهای زیبا دانشگاه تهران زیر نظر استادانی چون فاخره صبا و اولین باغچه بان گذراند؛ وی بعد از سفر به جمهوری آذربایجان در سال 1995 دوره های تخصصی آواز را نزد پروفسور لطف یار ایمانوف و دکتر رومیا کریو او ، تجربیات خود را کامل کرد و همزمان با این آموزش ها به آموختی رهبری کر در جمهوری آذربایجان روی آورد و در این رشته هم با بهره گیری از استادانی برجسته به مهارت کافی نائل آمد.
وی در سال 1380به عنوان آسیستان گرلین موسیسیان رهبر گروه کر مرکز موسیقی در آمد و سپس سرپرستی گروه کر دختران مرکز حفظ و اشاعه موسیقی و هنرستان موسیقی دختران را به عهده گرفت.
تدریس در دانشگاه هنر، دانشگاه جامع علمی کاربردی و هنرستان موسیقی دختران، سرپرستی و رهبری گروه کر هنرستان دختران، سرپرستی و خوانندگی گروه موسیقی «آواز ملل»، سرپرستی گروه آوازهای کلاسیک، سرپرست گروه آواز دانشگاه هنر تهران، ریاست کانون خوانندگان کلاسیک خانه موسیقی ایران، عضو هیئت داوران جشنواره موسیقی فجر، عضو هیئت داوران انتخاب اعضای گروه کر ارکستر سمفونیک تهران، عضو هیئت داوران اولین جشنواره موسیقی بنیاد شهید و امور ایثارگران با نام «نوای مهر» از فعالیتهای فرهنگی و هنری اوست.
به تصریح او؛ با توجه به موضوعیت رضوی متأسفانه بعضا پیام رسان روح بشریِ اشعار در محتوای رفتاری کمتر دیده شده که به نظر میرسد بیشتر باید سرود رضوی نمادی از فضیلت وپیام رسانِ روح مستقل انسانی باشد.
جشنواره ارتباط مستقیمی در حرکت آفرینی وایجاد انگیزه وحفظ مفاهیم رضوی دارد
به گفته وی؛ برگزاری این جشنوارهها ارتباط مستقیمی در حرکت آفرینی وایجاد انگیزه وحفظ مفاهیم رضوی، داشته و در جریانسازی هنری کشور و نیز انتقال مفاهیم هنر سرود از طریق تأمل هنرمندان سراسر کشور، سهم مهم و اثرگذاری دارد.
میلانی با بیان اینکه اجرای سرود در چند سال گذشته به اتفاق نظرمتخصصان، ضعیفتر وتکراریتر بود، تصریح کرد: با این وجود، در یکی دو سال اخیر شاهد اجراهای قوی بودیم.
نیازمند تحول منطقی در نوع موسیقی سرود برای جوانان هستیم
وی با بیان اینکه با توجه به حضور مدیا ودنیای مجازی در زندگی روزپره جوانان، موسیقی پاپ بیشترین اقبال را در این قشر دارد؛ عنوان کرد: بنابراین با توجه به سلایق وخواست نسل جوان باید تحولی منطقی ودرست در نوع موسیقی سرود ایجاد کرد که منجر به جاذبه برای این عصر و این نسل گردد.
استاد میلانی با بیان اینکه در حوزه فستیوال موسیقی در کشورهای اسلامی وآسیا متأسفانه دچار عقب ماندگی هستیم.پ؛ خاطرنشان کرد: عدم تقاضا و پتانسیلهای ضعیف موانعی در سر راه رشد هنر سرود در سطح جهانی میباشد.
به تصریح وی؛ حضور در فستیوالهاجهانی، مستلزم رشد ژانرهای مختلف موسیقی وایجاد شرایط مناسب است که در صورت تحقق میتوان به آن چشمانداز نیز امیدوار بود.
نهایتاً، آنچه از تحلیل شهلا میلانی درباره جشنواره سرود رضوی به دست میآید، یک مانیفست هنری-فرهنگی برای بقای مفاهیم اصیل در مواجهه با موج مدرنیته است.
این نهضت هنری، باید با جسارت هنری خود،"گفتمان رضوی"** را از حوزهی صرفاً دینی و تاریخی، به عرصهی هنر معاصر وارد کند.
اگر سرود، پلی میان نسل جدید و سیره امام رضا (ع) باشد، این پل باید از مواد اولیه روز ساخته شود؛ یعنی موسیقیای که با ساختارهای شنیداری جوانان بیگانه نباشد.
موفقیت در این مسیر، نه تنها اعتبار جشنواره را افزایش میدهد، بلکه ایران را بهعنوان صاحب یک ژانر موسیقی آئینی جهانی مطرح میسازد؛ ژانری که میتواند پیام صلح، معرفت و همزیستی را با ظرافتهای موسیقایی ایرانی به جامعه بینالمللی صادر کند.
بنابراین، حمایت از تحول منطقی و نوآوری در این عرصه، یک انتخاب فرهنگی و یک ضرورت راهبردی برای ماندگاری میراث گرانبهای رضوی در جهان است.
افق توسعه هنر رضوی
اظهارات شهلا میلانی بهوضوح نشان میدهد که ظرفیتهای جشنواره سرود رضوی فراتر از معیارهای داوری فنی است؛ این جشنواره به مثابه نقطهی تمرکز برای تدوین استراتژی انتقال مفاهیم کلیدی رضوی به نسل کنونی عمل میکند.
چالش اصلی، همانطور که میلانی اشاره کرد، در دو محور اصلی خلاصه میشود: اول، تضمین اینکه محتوای فاخر و روحانی در قالبهای اجرایی نوین پیاده شود تا روح مستقل انسانی را مخاطب قرار دهد، و دوم، پذیرش ضرورت تحول منطقی در ژانر بهمنظور رقابت با موسیقی غالب پاپ در فضای دیجیتال.
در نهایت، چشمانداز بینالمللی این هنر، تنها با رفع موانع توسعه و ارتقای کیفیت فنی و محتوایی آثار در جشنوارههای داخلی قابل تحقق است.
با این وصف؛ سرمایهگذاری بر کیفیت و نوآوری در سرود رضوی، سرمایهگذاری بر نرمافزار فرهنگی انتقال هویت دینی به جهانیان و مهمتر از آن، به جوانان این سرزمین است.
