رضوی گزارش میدهد؛
الزامِ جهانیسازی سیره رضوی؛ پژوهشگر خاورمیانه: آثار آئینی باید از کلیشههای بومی عبور کرده و گفتمان جهانی کرامت انسانی را نمایندگی کنند
زهرا مرادوند | به گزارش رضوی؛ در دنیای معاصر که مفاهیم فرهنگی و مذهبی تحت تأثیر سرعت جریان اطلاعات و گسترش مرزهای ارتباطی قرار گرفتهاند، خلق آثار دینی و آئینیِ اثرگذار نیازمند نگاهی تازه و مخاطبمحور است.
در همین زمینه، سیدرضا قزوینی غرابی، عضو انجمن روزنامهنگاران عراق و پژوهشگر مسائل خاورمیانه، در گفتوگو با «رضوی»، از ضرورت بازشناسی ابعاد جهانی سیره اهل بیت(ع) و جایگاه امام رضا علیهالسلام سخن گفته است.
اهل بیت(ع)؛ الگوی جهانی فراتر از مرزهای مذهبی
قزوینی غرابی با تأکید بر نگاه بینالمللی به سیره معصومان اظهار داشت: در معرفی اهل بیت(ع)، باید آن ابعادی را برجسته کنیم که قابل درک و جذاب برای ذهن جهانی و غیرشیعه است؛ یعنی افکار عمومی بینالمللی بتواند بدون پیشداوری به آموزههای آنان نزدیک شود.
او افزود که رهبران اهل بیت(ع)، نهتنها شخصیتهای مذهبی، بلکه پیشوایانی اجتماعی، فرهنگی و علمی بودند که تعالیمشان به زمان و مکان خاصی محدود نمانده؛ این جذابیت، حتی برای مخاطبان غیرمسلمان نیز اثبات شده و ظرفیت آن را دارد که مرزهای فرهنگی را درنوردد.
قزوینی غرابی تصریح کرد: باید امام رضا علیهالسلام را از مالکیت انحصاری شیعیان خارج و ایشان را به عنوان یک موهبت جهانی و بشری معرفی کنیم؛ میراث فکری و معنوی حضرت رضا(ع) مملو از دغدغههای انسان معاصر است.
اندیشه رضوی و انسان امروز؛ همسخنی جاودان:
به باور این پژوهشگر، آموزههای امامان معصوم(ع) از جمله امام رضا علیهالسلام، پاسخ روشنی به نیازهای روز بشر میدهند. او برای نمونه به رساله حقوق امام سجاد(ع) اشاره کرد؛ متنی که بدون ذکر نام صاحب اثر نیز میتواند مخاطب بینالمللی را شگفتزده کند، چرا که سرشار از مفاهیم والای حقوق بشر، عدالت اجتماعی و کرامت انسانی است.
قزوینی غرابی تأکید کرد که برای تولید آثار رضوی موفق، باید دغدغههای بشری همچون محیط زیست، حقوق بشر، اخلاق خانوادگی، رفتار با حیوانات، مدارا و ارتباط انسانی شناسایی شوند و سپس این مفاهیم در قالبهای هنری و زبانی مختلف برای سنین و فرهنگهای گوناگون ارائه گردند.
به گفته او، یکی از اشتباهات رایج در این مسیر، وابستگی شدید برخی آثار به نهادهای رسمی یا دولتی است؛ چرا که در فضای بینالمللی، یک پیام دینی وقتی از مجرای مستقل و مردمی منتقل شود، تأثیرگذاری بیشتری خواهد داشت.
او پیشنهاد کرد که سازمانهای مردمنهاد (NGO) و گروههای فرهنگی مستقل میتوانند با بهرهگیری از این رویکرد نرم، در ترویج اندیشههای فرازمانی و فرامکانی اهل بیت(ع) نقشی مؤثر ایفا کنند و به مرجعیت فکری آنان در سطح جهانی یاری رسانند.
زبان جهانی هنر؛ پل ارتباطی فرهنگها
قزوینی غرابی در ادامه گفتوگو، یکی از پیشنیازهای اصلی خلق اثر رضوی را شناخت زبان جهانی هنر و ادبیات دانست.
به باور او، انتقال پیام امام رضا(ع) به مخاطب جهانی نیازمند ظرافتی است که درک عمیق از هر دو سو ـ هم اصالت معارف رضوی و هم زبان هنر جهانی ـ را طلب میکند.
او توضیح داد: هنگامی که میخواهیم مفاهیم امام رضا(ع) را بیان کنیم، باید از عناصر انسانی فراتر از مرزهای اعتقادی بهره ببریم؛ مانند انسانگرایی، کرامت انسانی، عقلانیت، مدارا، و تعالی اخلاقی. اینها پیامهایی جهانیاند که هر انسان از هر دین و فرهنگی میتواند با آن ارتباط برقرار کند.
از دیدگاه قزوینی غرابی، در آثار رضویِ موفق، روش بیان از خطابه مستقیم به روایتی نمادین و غیرمستقیم تغییر میکند؛ تمرکز بر داستانهای انسانی و استفاده از بیان بصری و صوتی جهانشمول بهویژه در هنر، سینما و ادبیات میتواند این پیامها را انضمامی و قابل لمس سازد.
به تصریح او؛ اثر نباید به گونهای باشد که مخاطب احساس کند به تبلیغ یک آیین خاص دعوت شده است؛ بلکه باید با تحریک تفکر و احساس انسانی، او را به کشف معنای درونی اثر سوق دهد.
نتیجهگیری:
هنر رضوی، پلی میان دلها
در پایان گفتوگو، قزوینی غرابی بر این نکته تأکید کرد که اثر موفق رضوی، اثری است که مخاطب پس از خواندن یا دیدن آن، لزومی به پذیرش دین اسلام احساس نکند، اما از عمق حکمت، معنویت و انسانیت امام رضا(ع)متأثر گردد.
او گفت: «تبدیل حقیقتی خاص به پیامی جهانشمول، هنری متعالی و هدف نهایی هر اثر آئینی و رضوی است.
به نظر میرسد، راه پیشرو برای هنرمندان و اندیشمندان عرصه رضوی، عبور از مرز مخاطب داخلی و نگاه مذهبی محدود، و حرکت به سوی زبانی است که در آن انسان معاصر، مخاطب اصلی پیام امام رضا(ع) باشد — زبانی جهانی، انسانی و سرشار از مهر و عقل.
در همین زمینه، سیدرضا قزوینی غرابی، عضو انجمن روزنامهنگاران عراق و پژوهشگر مسائل خاورمیانه، در گفتوگو با «رضوی»، از ضرورت بازشناسی ابعاد جهانی سیره اهل بیت(ع) و جایگاه امام رضا علیهالسلام سخن گفته است.
اهل بیت(ع)؛ الگوی جهانی فراتر از مرزهای مذهبی
قزوینی غرابی با تأکید بر نگاه بینالمللی به سیره معصومان اظهار داشت: در معرفی اهل بیت(ع)، باید آن ابعادی را برجسته کنیم که قابل درک و جذاب برای ذهن جهانی و غیرشیعه است؛ یعنی افکار عمومی بینالمللی بتواند بدون پیشداوری به آموزههای آنان نزدیک شود.
او افزود که رهبران اهل بیت(ع)، نهتنها شخصیتهای مذهبی، بلکه پیشوایانی اجتماعی، فرهنگی و علمی بودند که تعالیمشان به زمان و مکان خاصی محدود نمانده؛ این جذابیت، حتی برای مخاطبان غیرمسلمان نیز اثبات شده و ظرفیت آن را دارد که مرزهای فرهنگی را درنوردد.
قزوینی غرابی تصریح کرد: باید امام رضا علیهالسلام را از مالکیت انحصاری شیعیان خارج و ایشان را به عنوان یک موهبت جهانی و بشری معرفی کنیم؛ میراث فکری و معنوی حضرت رضا(ع) مملو از دغدغههای انسان معاصر است.
اندیشه رضوی و انسان امروز؛ همسخنی جاودان:
به باور این پژوهشگر، آموزههای امامان معصوم(ع) از جمله امام رضا علیهالسلام، پاسخ روشنی به نیازهای روز بشر میدهند. او برای نمونه به رساله حقوق امام سجاد(ع) اشاره کرد؛ متنی که بدون ذکر نام صاحب اثر نیز میتواند مخاطب بینالمللی را شگفتزده کند، چرا که سرشار از مفاهیم والای حقوق بشر، عدالت اجتماعی و کرامت انسانی است.
قزوینی غرابی تأکید کرد که برای تولید آثار رضوی موفق، باید دغدغههای بشری همچون محیط زیست، حقوق بشر، اخلاق خانوادگی، رفتار با حیوانات، مدارا و ارتباط انسانی شناسایی شوند و سپس این مفاهیم در قالبهای هنری و زبانی مختلف برای سنین و فرهنگهای گوناگون ارائه گردند.
به گفته او، یکی از اشتباهات رایج در این مسیر، وابستگی شدید برخی آثار به نهادهای رسمی یا دولتی است؛ چرا که در فضای بینالمللی، یک پیام دینی وقتی از مجرای مستقل و مردمی منتقل شود، تأثیرگذاری بیشتری خواهد داشت.
او پیشنهاد کرد که سازمانهای مردمنهاد (NGO) و گروههای فرهنگی مستقل میتوانند با بهرهگیری از این رویکرد نرم، در ترویج اندیشههای فرازمانی و فرامکانی اهل بیت(ع) نقشی مؤثر ایفا کنند و به مرجعیت فکری آنان در سطح جهانی یاری رسانند.
زبان جهانی هنر؛ پل ارتباطی فرهنگها
قزوینی غرابی در ادامه گفتوگو، یکی از پیشنیازهای اصلی خلق اثر رضوی را شناخت زبان جهانی هنر و ادبیات دانست.
به باور او، انتقال پیام امام رضا(ع) به مخاطب جهانی نیازمند ظرافتی است که درک عمیق از هر دو سو ـ هم اصالت معارف رضوی و هم زبان هنر جهانی ـ را طلب میکند.
او توضیح داد: هنگامی که میخواهیم مفاهیم امام رضا(ع) را بیان کنیم، باید از عناصر انسانی فراتر از مرزهای اعتقادی بهره ببریم؛ مانند انسانگرایی، کرامت انسانی، عقلانیت، مدارا، و تعالی اخلاقی. اینها پیامهایی جهانیاند که هر انسان از هر دین و فرهنگی میتواند با آن ارتباط برقرار کند.
از دیدگاه قزوینی غرابی، در آثار رضویِ موفق، روش بیان از خطابه مستقیم به روایتی نمادین و غیرمستقیم تغییر میکند؛ تمرکز بر داستانهای انسانی و استفاده از بیان بصری و صوتی جهانشمول بهویژه در هنر، سینما و ادبیات میتواند این پیامها را انضمامی و قابل لمس سازد.
به تصریح او؛ اثر نباید به گونهای باشد که مخاطب احساس کند به تبلیغ یک آیین خاص دعوت شده است؛ بلکه باید با تحریک تفکر و احساس انسانی، او را به کشف معنای درونی اثر سوق دهد.
نتیجهگیری:
هنر رضوی، پلی میان دلها
در پایان گفتوگو، قزوینی غرابی بر این نکته تأکید کرد که اثر موفق رضوی، اثری است که مخاطب پس از خواندن یا دیدن آن، لزومی به پذیرش دین اسلام احساس نکند، اما از عمق حکمت، معنویت و انسانیت امام رضا(ع)متأثر گردد.
او گفت: «تبدیل حقیقتی خاص به پیامی جهانشمول، هنری متعالی و هدف نهایی هر اثر آئینی و رضوی است.
به نظر میرسد، راه پیشرو برای هنرمندان و اندیشمندان عرصه رضوی، عبور از مرز مخاطب داخلی و نگاه مذهبی محدود، و حرکت به سوی زبانی است که در آن انسان معاصر، مخاطب اصلی پیام امام رضا(ع) باشد — زبانی جهانی، انسانی و سرشار از مهر و عقل.
