بیبی حکیمه(س)؛ از زیارتگاه منطقهای تا ضرورت یک روایت ملی در رسانههای امروز
علی ویسی؛ فعال رسانه
حرم مطهر حضرت بی بی حکیمه(س) در شهرستان گچساران، به عنوان چهارمین حرم اهلبیت(ع) در ایران، یکی از مهمترین اما کمتر شناختهشدهترین ظرفیتهای معنوی و فرهنگی کشور به شمار میرود.
این مکان مقدس سالهاست میزبان زائرانی از نقاط مختلف ایران و حتی کشورهای حوزه خلیج فارس است، اما با وجود این جایگاه، هنوز بخش قابل توجهی از جامعه ایرانی شناخت دقیقی از ابعاد تاریخی، معنوی و نسبت این بانوی بزرگوار با خاندان اهلبیت(ع) ؛بهویژه امام رضا(ع) ندارد.
این فاصله شناختی، بیش از آنکه ناشی از نبود ظرفیت باشد، به نظر میرسد نتیجه کمبود یک «روایت منسجم رسانهای» است؛ روایتی که بتواند این حرم و شخصیت معنوی حضرت بیبی حکیمه(س) را از سطح یک زیارتگاه محلی به یک مفهوم فرهنگی، هویتی در ذهن جامعه ارتقا دهد و در واقع، مسئله اصلی امروز نه فقدان محتوا، بلکه ضعف در بازنمایی و روایتسازی است.
تجربه نشان داده که هرجا روایت درست، مستند و هنرمندانه شکل گرفته، مخاطب بهسرعت با آن ارتباط برقرار کرده، بنابراین، درباره بیبی حکیمه(س) نیز آنچه بیش از هر چیز نیاز است، تولید یک روایت دقیق، چندلایه و اثرگذار است؛ روایتی که تاریخ، ایمان و زندگی امروز را به هم پیوند بزند.
در این میان، رسانهها و فعالان فرهنگی نقش تعیینکنندهای دارند و آنها تنها ناقلان خبر نیستند، بلکه میتوانند «معماران روایت» باشند.
وقتی رسانه از گزارش صرف عبور کرده و وارد خلق داستانهای انسانی و الهامبخش میشود، ظرفیتهای پنهان یک مکان مقدس نیز آشکار میشود و برای نسل جدید قابل لمستر میشود.
از سوی دیگر، نباید از نقش آموزش، تولیدات هنری و فضای مجازی در این فرآیند غافل شد، زیرا امروز معرفی شخصیتهایی مانند حضرت بیبی حکیمه(س) نیازمند ترکیبی از مستندهای تصویری، محتوای دیجیتال، روایتهای کوتاه و زبان هنر است تا بتواند با ذهن و ذائقه نسل جوان ارتباط برقرار کند.
نکته مهمتر، ضرورت مشارکت مردم و نهادهای فرهنگی در این مسیر است، زیرا تجربه نشان داده هرگاه یک موضوع فرهنگی به سطح مشارکت عمومی برسد، اثرگذاری آن چند برابر میشود؛ بنابراین معرفی این حرم نیز زمانی موفق خواهد بود که مردم، رسانهها و نهادها در یک مسیر مشترک حرکت کنند.
در کنار این موارد، ظرفیت گردشگری زیارتی نیز یکی از مهمترین فرصتهای مغفول در این حوزه بوده و تبدیل حرم حضرت بیبی حکیمه(س) به یک برند فرهنگی، زیارتی میتواند هم به توسعه منطقه کمک کند و هم جایگاه این شخصیت معنوی را در سطح ملی و حتی بینالمللی ارتقا دهد؛ به شرط آنکه این فرآیند صرفاً اقتصادی یا کالبدی نباشد و همزمان با معرفی عمیق شخصیت و جایگاه معنوی ایشان پیش برود.
در نهایت، مسئله اصلی در نسبت با حضرت بیبی حکیمه(س)، «فراموشی» نیست؛ بلکه «کمروایتی» است که اگر این کمروایتی با یک حرکت هماهنگ رسانهای، فرهنگی و اجتماعی جبران شود، میتوان امیدوار بود که این حرم مقدس نهتنها در جغرافیای زیارت، بلکه در ذهن و قلب نسل امروز ایران نیز جایگاهی روشنتر و ماندگارتر پیدا کند.
این مکان مقدس سالهاست میزبان زائرانی از نقاط مختلف ایران و حتی کشورهای حوزه خلیج فارس است، اما با وجود این جایگاه، هنوز بخش قابل توجهی از جامعه ایرانی شناخت دقیقی از ابعاد تاریخی، معنوی و نسبت این بانوی بزرگوار با خاندان اهلبیت(ع) ؛بهویژه امام رضا(ع) ندارد.
این فاصله شناختی، بیش از آنکه ناشی از نبود ظرفیت باشد، به نظر میرسد نتیجه کمبود یک «روایت منسجم رسانهای» است؛ روایتی که بتواند این حرم و شخصیت معنوی حضرت بیبی حکیمه(س) را از سطح یک زیارتگاه محلی به یک مفهوم فرهنگی، هویتی در ذهن جامعه ارتقا دهد و در واقع، مسئله اصلی امروز نه فقدان محتوا، بلکه ضعف در بازنمایی و روایتسازی است.
تجربه نشان داده که هرجا روایت درست، مستند و هنرمندانه شکل گرفته، مخاطب بهسرعت با آن ارتباط برقرار کرده، بنابراین، درباره بیبی حکیمه(س) نیز آنچه بیش از هر چیز نیاز است، تولید یک روایت دقیق، چندلایه و اثرگذار است؛ روایتی که تاریخ، ایمان و زندگی امروز را به هم پیوند بزند.
در این میان، رسانهها و فعالان فرهنگی نقش تعیینکنندهای دارند و آنها تنها ناقلان خبر نیستند، بلکه میتوانند «معماران روایت» باشند.
وقتی رسانه از گزارش صرف عبور کرده و وارد خلق داستانهای انسانی و الهامبخش میشود، ظرفیتهای پنهان یک مکان مقدس نیز آشکار میشود و برای نسل جدید قابل لمستر میشود.
از سوی دیگر، نباید از نقش آموزش، تولیدات هنری و فضای مجازی در این فرآیند غافل شد، زیرا امروز معرفی شخصیتهایی مانند حضرت بیبی حکیمه(س) نیازمند ترکیبی از مستندهای تصویری، محتوای دیجیتال، روایتهای کوتاه و زبان هنر است تا بتواند با ذهن و ذائقه نسل جوان ارتباط برقرار کند.
نکته مهمتر، ضرورت مشارکت مردم و نهادهای فرهنگی در این مسیر است، زیرا تجربه نشان داده هرگاه یک موضوع فرهنگی به سطح مشارکت عمومی برسد، اثرگذاری آن چند برابر میشود؛ بنابراین معرفی این حرم نیز زمانی موفق خواهد بود که مردم، رسانهها و نهادها در یک مسیر مشترک حرکت کنند.
در کنار این موارد، ظرفیت گردشگری زیارتی نیز یکی از مهمترین فرصتهای مغفول در این حوزه بوده و تبدیل حرم حضرت بیبی حکیمه(س) به یک برند فرهنگی، زیارتی میتواند هم به توسعه منطقه کمک کند و هم جایگاه این شخصیت معنوی را در سطح ملی و حتی بینالمللی ارتقا دهد؛ به شرط آنکه این فرآیند صرفاً اقتصادی یا کالبدی نباشد و همزمان با معرفی عمیق شخصیت و جایگاه معنوی ایشان پیش برود.
در نهایت، مسئله اصلی در نسبت با حضرت بیبی حکیمه(س)، «فراموشی» نیست؛ بلکه «کمروایتی» است که اگر این کمروایتی با یک حرکت هماهنگ رسانهای، فرهنگی و اجتماعی جبران شود، میتوان امیدوار بود که این حرم مقدس نهتنها در جغرافیای زیارت، بلکه در ذهن و قلب نسل امروز ایران نیز جایگاهی روشنتر و ماندگارتر پیدا کند.
