عضو شورای مشورتی جشنواره بین‌المللی امام رضا(ع):
شعر رضوی به متن زندگی مردم ورود کند/ جشنواره امام رضا(ع) نیازمند تقویت حضور شاعران مطرح است
صدیقه رضوانی نیا- دکتر یوسف بینا را از سال‌ها پیش می‌شناسم؛ از روزگاری که دبیری صفحه ادبیات روزنامه شهرآرا را بر عهده داشت و اخبار و رویدادهای جشنواره بین‌المللی امام رضا(ع) را به‌صورت تخصصی دنبال می‌کرد تا سال‌هایی که در قامت شاعر در جشنواره شعر رضوی حضور داشت و در کنار بزرگان شعر کشور، از جمله استاد محمدعلی بهمنی، در این رویداد مهم ادبی رضوی کشور حاضر بود.
او که خاطرات و روایت‌های شنیدنی از پیشکسوتان شعر آیینی کشور، به‌ویژه شاعران شعر رضوی، دارد، امروز در کسوت روزنامه‌نگار در روزنامه قدس، شاعر، نویسنده، استاد دانشگاه و فعال عرصه ادبیات کشور؛ عضو شورای مشورتی جشنواره بین‌المللی امام رضا(ع) است.
حضور بینا در این شورا از آن جهت اهمیت دارد که او هم از منظر یک شاعر و ادیب، فضای شعر و ادبیات کشور را به طور تخصصی می‌شناسد و هم به‌عنوان یک چهره خراسانی، جریان شعر رضوی را از نزدیک دنبال کرده است؛ ضمن آنکه سابقه سال‌ها فعالیت رسانه‌ای و ارتباط مستمر با جشنواره امام رضا(ع)، نگاه او را به فراز و فرودهای این رویداد ادبی نزدیک کرده است.
برگزاری نشست شورای مشورتی جشنواره بین المللی امام رضا(ع)؛ فرصتی را فراهم کرد تا با او درباره جایگاه شعر رضوی، تأثیر جشنواره بین‌المللی امام رضا(ع) بر جریان ادبی کشور، دستاوردها و آسیب‌های این مسیر و راه‌های پیش‌روی شعر رضوی به گفت‌وگو بنشینیم.این گفت و گوی مفصل هم اینک پیش روی شماست.
جشنواره ای جریان ساز
یوسف بینا،با تأکید بر نقش این جشنواره در جریان‌سازی شعر و ادبیات رضوی گفت: معرفی نسل‌های جدید شاعران، تولید و انتشار آثار و ایجاد انگیزه برای شاعران، از مهم‌ترین دستاوردهای جشنواره امام رضا(ع) در سال‌های گذشته بوده است.
این شاعر معاصر ، با اشاره به سابقه فعالیت جشنواره بین‌المللی امام رضا(ع) در حوزه شعر و ادبیات اظهار کرد: برای ارزیابی عملکرد جشنواره در این حوزه می‌توان هم به آثار و برکات آن توجه کرد و هم آسیب‌ها و راه‌های نرفته را مورد بررسی قرار داد.
جشنواره، نسل تازه‌ای از شاعران را معرفی کرد
وی گفت: جشنواره‌های شعر رضوی تا حدود زیادی توانسته‌اند در شهرها و محافل ادبی کشور جریان‌سازی کنند و نسل تازه‌ای از شاعران را به جامعه ادبی معرفی کنند.
بینا افزود: اگر به ۱۵ تا ۲۰ سال اخیر نگاه کنیم، شاعرانی را می‌بینیم که در جریان جشنواره شعر رضوی معرفی و مطرح شدند و امروز خودشان در میان شاعران جوان، میانسال و پیشکسوت قرار دارند و بر نسل‌های بعدی نیز تأثیر گذاشته‌اند.
این شاعر و روزنامه‌نگار تصریح کرد: جریان‌سازی جشنواره به این معنا نیست که همه شاعرانی که شعر رضوی سروده‌اند، حتماً در جشنواره شرکت کرده باشند؛ بلکه انتشار آثار و دیده‌شدن آنها می‌تواند حتی شاعرانی را که در جشنواره حضور نداشته‌اند، به سرودن شعر رضوی ترغیب کند.
وی ادامه داد: مجموعه‌شعرهایی که در دوره‌های گذشته منتشر می‌شد، در اختیار جامعه ادبی قرار می‌گرفت و آثار شاعران جوان در کنار شاعران شناخته‌شده معرفی می‌شد. همین آثار می‌توانستند برای شاعران دیگر الهام‌بخش باشند و به گسترش شعر رضوی کمک کنند.
عضو شورای مشورتی جشنواره بین‌المللی امام رضا(ع) در ادامه با تأکید بر ضرورت آسیب‌شناسی جشنواره های شعر رضوی؛ اظهار کرد: هر حرکت فرهنگی جدی نیازمند نقد و ارزیابی مستمر است و جشنواره امام رضا(ع) نیز باید برخی مسائل را جدی‌تر دنبال کند.
وی گفت: یکی از این موضوعات، حضور جدی‌تر شاعران شناخته‌شده در جشنواره است. حضور شاعران بزرگ و مطرح در کنار شاعران جوان، انگیزه زیادی برای کسانی ایجاد می‌کند که در ابتدای مسیر فعالیت ادبی خود قرار دارند.
بینا افزود: جشنواره نباید محدود به یک جریان یا صنف خاص از شاعران باشد بلکه حضور شاعران سرشناس، حتی شاعرانی که الزاماً در حوزه شعر آیینی فعالیت نمی‌کنند، می‌تواند به ارتقای سطح ادبی جشنواره کمک کند.
جایزه‌ها در شأن شاعران باشد
وی با اشاره به ضرورت ارتقای جوایز جشنواره گفت: جوایز باید متناسب با شأن و جایگاه شاعران باشد. گاهی جایزه یک جشنواره حتی از هزینه رفت‌وآمد شاعر کمتر است و طبیعی است که چنین شرایطی نمی‌تواند انگیزه لازم را برای حضور شاعران ایجاد کند.
بینا افزود: شاعر برای حضور در یک جشنواره علاوه بر هزینه سفر، از کار و زندگی خود نیز زمان می‌گذارد و باید این حضور از نظر مادی و معنوی مورد احترام قرار گیرد. حمایت بیشتر مسئولان و افزایش جوایز می‌تواند به حرفه‌ای‌تر شدن جشنواره و افزایش انگیزه شاعران کمک کند.
وی ادامه داد: در کنار این موضوع، استفاده از داوران حرفه‌ای، باتجربه و شناخته‌شده نیز اهمیت زیادی دارد و می‌تواند به ارتقای اعتبار جشنواره کمک کند.
نقد دوره‌های گذشته، مسیر آینده را اصلاح می‌کند
این شاعر و روزنامه‌نگار با اشاره به اهمیت جلسات مشورتی جشنواره بین المللی امام رضا(ع) گفت: یکی از کارهای مهم، بررسی دقیق دوره‌های گذشته و استفاده از تجربه‌های به‌دست‌آمده برای دوره‌های بعدی است.
وی افزود: باید نقاط ضعف هر دوره شناسایی شود تا همان ایرادها در دوره بعد تکرار نشود. این جلسات مشورتی اگر به شکل مستمر برگزار شود، می‌تواند به ارتقای کیفیت جشنواره و تقویت جریان‌سازی آن کمک کند.
آثار جشنواره نباید در آرشیو باقی بماند
بینا در بخش دیگری از این گفت‌وگو درباره ضرورت دیده‌شدن شعرهای رضوی اظهار کرد: یکی از مسائل مهم این است که آثار تولیدشده در جشنواره پس از پایان رویداد نباید در آرشیو باقی بمانند؛ بلکه باید سازوکاری وجود داشته باشد تا این آثار به دست مخاطب برسند.
وی گفت: شعر، داستان، دل‌نوشته و آثار ادبی به زبان‌های مختلف، از جمله شعر فارسی، آذری و عربی، زمانی اثرگذاری بیشتری خواهند داشت که به شکل حرفه‌ای در فضای رسانه‌ای و مجازی عرضه شوند.
عضو شورای مشورتی جشنواره امام رضا(ع) افزود: امروز بخش زیادی از مخاطبان در فضای مجازی حضور دارند و باید از این ظرفیت برای معرفی شاعران و آثار جشنواره استفاده کرد.
تولیدات رسانه ای و فضای مجازی؛ راهی برای معرفی آثار رضوی
وی تولید ویدئوهای حرفه‌ای از شعرخوانی شاعران را یکی از راه‌های مؤثر معرفی آثار دانست و گفت: می‌توان شاعران را دعوت کرد تا شعرهای برگزیده خود را در قالب ویدئوهای کوتاه و حرفه‌ای اجرا کنند.
بینا افزود: برگزارکنندگان جشنواره و نهادهای فرهنگی معمولاً استودیو، تجهیزات تصویربرداری و امکانات تدوین در اختیار دارند و می‌توانند از این ظرفیت برای تولید و انتشار محتوای باکیفیت اشعار رضوی استفاده کنند.
وی ادامه داد: حتی می‌توان از شعرخوانی شاعران در حرم مطهر رضوی یا دیگر فضاهای مرتبط با امام رضا(ع) ویدئوهای کوتاه و جذاب تهیه کرد و با تدوین حرفه‌ای در فضای مجازی منتشر کرد.
شعرهای رضوی رسانه‌ای شوند
این روزنامه‌نگار گفت: صرف تولید اثر کافی نیست و باید برای دیده‌شدن آن نیز برنامه داشت. جشنواره می‌تواند یک تیم تخصصی برای انتخاب آثار، تولید محتوای ویدئویی، تدوین و انتشار آنها در فضای مجازی داشته باشد.
وی افزود: این محتواها باید متناسب با قالب‌های جدید رسانه‌ای تولید شوند تا بتوانند مخاطب بیشتری جذب کنند. هدف این است که اثر پس از تولید، مسیر خود را تا رسیدن به مخاطب ادامه دهد.
صداوسیما ظرفیت مهمی برای معرفی شعر رضوی است
بینا با اشاره به ظرفیت رسانه ملی اظهار کرد: صداوسیما نیز می‌تواند نقش مهمی در معرفی شعر و ادبیات رضوی داشته باشد و لازم است برای پخش این آثار رایزنی جدی‌تری صورت گیرد.
وی گفت: استفاده از شعر رضوی نباید فقط به مناسبت‌ها و شب‌های خاص محدود شود؛ بلکه می‌توان در زمان‌های مناسب و برنامه‌های مختلف، شعرخوانی، نماهنگ‌های ادبی و معرفی شاعران را در اختیار مخاطبان قرار داد.
شعر رضوی می‌تواند با نسل امروز ارتباط برقرار کند
وی با بیان اینکه شعر فارسی و رضوی یکی از ظرفیت‌های مهم فرهنگی کشور است، افزود: شعر رضوی نیز می‌تواند زمینه ارتباط مخاطبان با ادبیات، فرهنگ و معارف رضوی را فراهم کند.
بینا گفت: مردم می‌توانند هم با محتوای شعر رضوی و هم با زبان و بیان هنری آن ارتباط برقرار کنند و اگر آثار خوب با شیوه‌ای حرفه‌ای تولید و ارائه شوند، می‌توانند مخاطبان جدیدی را نیز جذب کنند.
وی تأکید کرد: در شرایط امروز، تقویت ظرفیت‌های فرهنگی و ادبی اهمیت زیادی دارد و شعر و ادبیات می‌توانند در تقویت پیوندهای فرهنگی و اجتماعی جامعه نقش مؤثری داشته باشند.
جشنواره باید از «تولید اثر» تا «دیده‌شدن اثر» را دنبال کند
عضو شورای مشورتی جشنواره بین‌المللی امام رضا(ع) گفت: یکی از مسیرهای مهم آینده جشنواره این است که نگاه خود را از صرف برگزاری جشنواره و انتخاب برگزیدگان، به سمت چرخه کامل تولید، انتشار، معرفی و ماندگاری آثار گسترش دهد.
وی افزود: اگر شعر یا داستان خوبی در جشنواره تولید یا انتخاب می‌شود، کار جشنواره نباید همان‌جا تمام شود؛ بلکه باید برای آن مخاطب پیدا کرد، آن را در فضای مجازی منتشر کرد، در رسانه ملی معرفی کرد و در قالب کتاب و محصولات چندرسانه‌ای در اختیار مخاطبان قرار داد.
بینا خاطرنشان کرد: در این صورت، جشنواره امام رضا(ع) می‌تواند علاوه بر جریان‌سازی در میان شاعران و نویسندگان، در میان مخاطبان عمومی نیز جریان فرهنگی ایجاد کند و شعر و ادبیات رضوی را بیش از گذشته به متن زندگی مردم بیاورد.
او که خاطرات و روایت‌های شنیدنی از پیشکسوتان شعر آیینی کشور، به‌ویژه شاعران شعر رضوی، دارد، امروز در کسوت روزنامه‌نگار در روزنامه قدس، شاعر، نویسنده، استاد دانشگاه و فعال عرصه ادبیات کشور؛ عضو شورای مشورتی جشنواره بین‌المللی امام رضا(ع) است.
حضور بینا در این شورا از آن جهت اهمیت دارد که او هم از منظر یک شاعر و ادیب، فضای شعر و ادبیات کشور را به طور تخصصی می‌شناسد و هم به‌عنوان یک چهره خراسانی، جریان شعر رضوی را از نزدیک دنبال کرده است؛ ضمن آنکه سابقه سال‌ها فعالیت رسانه‌ای و ارتباط مستمر با جشنواره امام رضا(ع)، نگاه او را به فراز و فرودهای این رویداد ادبی نزدیک کرده است.
برگزاری نشست شورای مشورتی جشنواره بین المللی امام رضا(ع)؛ فرصتی را فراهم کرد تا با او درباره جایگاه شعر رضوی، تأثیر جشنواره بین‌المللی امام رضا(ع) بر جریان ادبی کشور، دستاوردها و آسیب‌های این مسیر و راه‌های پیش‌روی شعر رضوی به گفت‌وگو بنشینیم.این گفت و گوی مفصل هم اینک پیش روی شماست.
جشنواره ای جریان ساز
یوسف بینا،با تأکید بر نقش این جشنواره در جریان‌سازی شعر و ادبیات رضوی گفت: معرفی نسل‌های جدید شاعران، تولید و انتشار آثار و ایجاد انگیزه برای شاعران، از مهم‌ترین دستاوردهای جشنواره امام رضا(ع) در سال‌های گذشته بوده است.
این شاعر معاصر ، با اشاره به سابقه فعالیت جشنواره بین‌المللی امام رضا(ع) در حوزه شعر و ادبیات اظهار کرد: برای ارزیابی عملکرد جشنواره در این حوزه می‌توان هم به آثار و برکات آن توجه کرد و هم آسیب‌ها و راه‌های نرفته را مورد بررسی قرار داد.
جشنواره، نسل تازه‌ای از شاعران را معرفی کرد
وی گفت: جشنواره‌های شعر رضوی تا حدود زیادی توانسته‌اند در شهرها و محافل ادبی کشور جریان‌سازی کنند و نسل تازه‌ای از شاعران را به جامعه ادبی معرفی کنند.
بینا افزود: اگر به ۱۵ تا ۲۰ سال اخیر نگاه کنیم، شاعرانی را می‌بینیم که در جریان جشنواره شعر رضوی معرفی و مطرح شدند و امروز خودشان در میان شاعران جوان، میانسال و پیشکسوت قرار دارند و بر نسل‌های بعدی نیز تأثیر گذاشته‌اند.
این شاعر و روزنامه‌نگار تصریح کرد: جریان‌سازی جشنواره به این معنا نیست که همه شاعرانی که شعر رضوی سروده‌اند، حتماً در جشنواره شرکت کرده باشند؛ بلکه انتشار آثار و دیده‌شدن آنها می‌تواند حتی شاعرانی را که در جشنواره حضور نداشته‌اند، به سرودن شعر رضوی ترغیب کند.
وی ادامه داد: مجموعه‌شعرهایی که در دوره‌های گذشته منتشر می‌شد، در اختیار جامعه ادبی قرار می‌گرفت و آثار شاعران جوان در کنار شاعران شناخته‌شده معرفی می‌شد. همین آثار می‌توانستند برای شاعران دیگر الهام‌بخش باشند و به گسترش شعر رضوی کمک کنند.
عضو شورای مشورتی جشنواره بین‌المللی امام رضا(ع) در ادامه با تأکید بر ضرورت آسیب‌شناسی جشنواره های شعر رضوی؛ اظهار کرد: هر حرکت فرهنگی جدی نیازمند نقد و ارزیابی مستمر است و جشنواره امام رضا(ع) نیز باید برخی مسائل را جدی‌تر دنبال کند.
وی گفت: یکی از این موضوعات، حضور جدی‌تر شاعران شناخته‌شده در جشنواره است. حضور شاعران بزرگ و مطرح در کنار شاعران جوان، انگیزه زیادی برای کسانی ایجاد می‌کند که در ابتدای مسیر فعالیت ادبی خود قرار دارند.
بینا افزود: جشنواره نباید محدود به یک جریان یا صنف خاص از شاعران باشد بلکه حضور شاعران سرشناس، حتی شاعرانی که الزاماً در حوزه شعر آیینی فعالیت نمی‌کنند، می‌تواند به ارتقای سطح ادبی جشنواره کمک کند.
جایزه‌ها در شأن شاعران باشد
وی با اشاره به ضرورت ارتقای جوایز جشنواره گفت: جوایز باید متناسب با شأن و جایگاه شاعران باشد. گاهی جایزه یک جشنواره حتی از هزینه رفت‌وآمد شاعر کمتر است و طبیعی است که چنین شرایطی نمی‌تواند انگیزه لازم را برای حضور شاعران ایجاد کند.
بینا افزود: شاعر برای حضور در یک جشنواره علاوه بر هزینه سفر، از کار و زندگی خود نیز زمان می‌گذارد و باید این حضور از نظر مادی و معنوی مورد احترام قرار گیرد. حمایت بیشتر مسئولان و افزایش جوایز می‌تواند به حرفه‌ای‌تر شدن جشنواره و افزایش انگیزه شاعران کمک کند.
وی ادامه داد: در کنار این موضوع، استفاده از داوران حرفه‌ای، باتجربه و شناخته‌شده نیز اهمیت زیادی دارد و می‌تواند به ارتقای اعتبار جشنواره کمک کند.
نقد دوره‌های گذشته، مسیر آینده را اصلاح می‌کند
این شاعر و روزنامه‌نگار با اشاره به اهمیت جلسات مشورتی جشنواره بین المللی امام رضا(ع) گفت: یکی از کارهای مهم، بررسی دقیق دوره‌های گذشته و استفاده از تجربه‌های به‌دست‌آمده برای دوره‌های بعدی است.
وی افزود: باید نقاط ضعف هر دوره شناسایی شود تا همان ایرادها در دوره بعد تکرار نشود. این جلسات مشورتی اگر به شکل مستمر برگزار شود، می‌تواند به ارتقای کیفیت جشنواره و تقویت جریان‌سازی آن کمک کند.
آثار جشنواره نباید در آرشیو باقی بماند
بینا در بخش دیگری از این گفت‌وگو درباره ضرورت دیده‌شدن شعرهای رضوی اظهار کرد: یکی از مسائل مهم این است که آثار تولیدشده در جشنواره پس از پایان رویداد نباید در آرشیو باقی بمانند؛ بلکه باید سازوکاری وجود داشته باشد تا این آثار به دست مخاطب برسند.
وی گفت: شعر، داستان، دل‌نوشته و آثار ادبی به زبان‌های مختلف، از جمله شعر فارسی، آذری و عربی، زمانی اثرگذاری بیشتری خواهند داشت که به شکل حرفه‌ای در فضای رسانه‌ای و مجازی عرضه شوند.
عضو شورای مشورتی جشنواره امام رضا(ع) افزود: امروز بخش زیادی از مخاطبان در فضای مجازی حضور دارند و باید از این ظرفیت برای معرفی شاعران و آثار جشنواره استفاده کرد.
تولیدات رسانه ای و فضای مجازی؛ راهی برای معرفی آثار رضوی
وی تولید ویدئوهای حرفه‌ای از شعرخوانی شاعران را یکی از راه‌های مؤثر معرفی آثار دانست و گفت: می‌توان شاعران را دعوت کرد تا شعرهای برگزیده خود را در قالب ویدئوهای کوتاه و حرفه‌ای اجرا کنند.
بینا افزود: برگزارکنندگان جشنواره و نهادهای فرهنگی معمولاً استودیو، تجهیزات تصویربرداری و امکانات تدوین در اختیار دارند و می‌توانند از این ظرفیت برای تولید و انتشار محتوای باکیفیت اشعار رضوی استفاده کنند.
وی ادامه داد: حتی می‌توان از شعرخوانی شاعران در حرم مطهر رضوی یا دیگر فضاهای مرتبط با امام رضا(ع) ویدئوهای کوتاه و جذاب تهیه کرد و با تدوین حرفه‌ای در فضای مجازی منتشر کرد.
شعرهای رضوی رسانه‌ای شوند
این روزنامه‌نگار گفت: صرف تولید اثر کافی نیست و باید برای دیده‌شدن آن نیز برنامه داشت. جشنواره می‌تواند یک تیم تخصصی برای انتخاب آثار، تولید محتوای ویدئویی، تدوین و انتشار آنها در فضای مجازی داشته باشد.
وی افزود: این محتواها باید متناسب با قالب‌های جدید رسانه‌ای تولید شوند تا بتوانند مخاطب بیشتری جذب کنند. هدف این است که اثر پس از تولید، مسیر خود را تا رسیدن به مخاطب ادامه دهد.
صداوسیما ظرفیت مهمی برای معرفی شعر رضوی است
بینا با اشاره به ظرفیت رسانه ملی اظهار کرد: صداوسیما نیز می‌تواند نقش مهمی در معرفی شعر و ادبیات رضوی داشته باشد و لازم است برای پخش این آثار رایزنی جدی‌تری صورت گیرد.
وی گفت: استفاده از شعر رضوی نباید فقط به مناسبت‌ها و شب‌های خاص محدود شود؛ بلکه می‌توان در زمان‌های مناسب و برنامه‌های مختلف، شعرخوانی، نماهنگ‌های ادبی و معرفی شاعران را در اختیار مخاطبان قرار داد.
شعر رضوی می‌تواند با نسل امروز ارتباط برقرار کند
وی با بیان اینکه شعر فارسی و رضوی یکی از ظرفیت‌های مهم فرهنگی کشور است، افزود: شعر رضوی نیز می‌تواند زمینه ارتباط مخاطبان با ادبیات، فرهنگ و معارف رضوی را فراهم کند.
بینا گفت: مردم می‌توانند هم با محتوای شعر رضوی و هم با زبان و بیان هنری آن ارتباط برقرار کنند و اگر آثار خوب با شیوه‌ای حرفه‌ای تولید و ارائه شوند، می‌توانند مخاطبان جدیدی را نیز جذب کنند.
وی تأکید کرد: در شرایط امروز، تقویت ظرفیت‌های فرهنگی و ادبی اهمیت زیادی دارد و شعر و ادبیات می‌توانند در تقویت پیوندهای فرهنگی و اجتماعی جامعه نقش مؤثری داشته باشند.
جشنواره باید از «تولید اثر» تا «دیده‌شدن اثر» را دنبال کند
عضو شورای مشورتی جشنواره بین‌المللی امام رضا(ع) گفت: یکی از مسیرهای مهم آینده جشنواره این است که نگاه خود را از صرف برگزاری جشنواره و انتخاب برگزیدگان، به سمت چرخه کامل تولید، انتشار، معرفی و ماندگاری آثار گسترش دهد.
وی افزود: اگر شعر یا داستان خوبی در جشنواره تولید یا انتخاب می‌شود، کار جشنواره نباید همان‌جا تمام شود؛ بلکه باید برای آن مخاطب پیدا کرد، آن را در فضای مجازی منتشر کرد، در رسانه ملی معرفی کرد و در قالب کتاب و محصولات چندرسانه‌ای در اختیار مخاطبان قرار داد.
بینا خاطرنشان کرد: در این صورت، جشنواره امام رضا(ع) می‌تواند علاوه بر جریان‌سازی در میان شاعران و نویسندگان، در میان مخاطبان عمومی نیز جریان فرهنگی ایجاد کند و شعر و ادبیات رضوی را بیش از گذشته به متن زندگی مردم بیاورد.
