در گفت و گوی رضوی با پژوهشگر نیجریه‌ای مطرح شد:
گفت و گو یا دعوا؟ راهکارهای امام رضا(ع) برای نجات خانواده ها
آسیه عبدالقادر در گفت و گو با رضوی، اظهار کرد: خانواده نخستین و کوچک‌ترین واحد اجتماعی و در فرهنگ اسلامی نهادی مقدس است که استحکام آن تأثیر مستقیمی بر سلامت و پایداری جامعه دارد.
وی افزود: یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های استحکام خانواده، ارتباط سالم میان اعضای آن است و در این میان، گفت‌وگو ابزار اصلی برای بیان افکار، احساسات و نیازها و همچنین ایجاد تفاهم میان اعضای خانواده به شمار می‌رود.
این پژوهشگر نیجریه‌ای با اشاره به نقش گفت‌وگو در پیشگیری از اختلافات خانوادگی گفت: گاهی افراد درباره سخنان یا رفتار همسر خود برداشت‌هایی دارند که ممکن است با واقعیت متفاوت باشد؛ اما زمانی که فرصت گفت‌وگو فراهم می‌شود، بسیاری از این برداشت‌های نادرست و سوءتفاهم‌ها برطرف خواهد شد.
نرم‌خویی؛ نخستین اصل گفت‌وگوی خانوادگی
عبدالقادر با اشاره به سیره عملی امام رضا(ع) اظهار کرد: بررسی سیره رضوی نشان می‌دهد که می‌توان اصولی را برای بهبود روابط خانوادگی استخراج کرد که نخستین آنها نرم‌خویی و مدارا با دیگران است.
وی ادامه داد: شیوه بیان سخنان در خانواده اهمیت زیادی دارد و برخورد خشن می‌تواند امنیت عاطفی اعضای خانواده را از بین ببرد. همسر و فرزند برای بیان احساسات و مشکلات خود به محیطی امن نیاز دارند و خشونت کلامی یا رفتاری می‌تواند آنان را از گفت‌وگو بازدارد.
وی گفت: مدارا به این معناست که حتی در زمان اختلاف نظر نیز افراد بتوانند با آرامش و احترام با یکدیگر سخن بگویند و از تبدیل اختلاف دیدگاه به درگیری و فاصله عاطفی جلوگیری کنند.
وقتی شنیدن به اندازه سخن گفتن اهمیت دارد
این پژوهشگر، گوش دادن فعال را دومین اصل مهم در روابط خانوادگی دانست و بیان کرد: گفت‌وگو تنها به معنای سخن گفتن نیست و شنیدن، بخش مهمی از ارتباط مؤثر است.
عبدالقادر افزود: زمانی که یکی از اعضای خانواده صحبت می‌کند، طرف مقابل باید با توجه کامل به سخنان او گوش دهد و از مشغول شدن به امور دیگر، مانند استفاده از تلفن همراه، خودداری کند؛ چراکه بی‌توجهی می‌تواند این احساس را ایجاد کند که سخنان فرد برای طرف مقابل اهمیتی ندارد.
وی تصریح کرد: گوش دادن فعال به افراد کمک می‌کند مسئله را دقیق‌تر بشناسند و به جای واکنش‌های عجولانه، برای حل مشکل راهکار پیدا کنند.
گفت‌وگو زمانی مؤثر است که به عمل برسد
عبدالقادر، مسئولیت‌پذیری را از دیگر اصول مورد توجه در سیره رضوی دانست و گفت: گفت‌وگو زمانی می‌تواند در تحکیم خانواده مؤثر باشد که نتیجه آن در رفتار اعضای خانواده نیز دیده شود.
وی افزود: اگر افراد درباره مسئله‌ای گفت‌وگو کنند و به تصمیمی مشترک برسند، لازم است هر یک نسبت به مسئولیتی که پذیرفته‌اند پایبند باشند. فاصله میان گفتار و عمل می‌تواند اعتماد میان اعضای خانواده را کاهش دهد.
ادب و کرامت؛ شرط گفت‌وگوی سازنده
این پژوهشگر نیجریه‌ای همچنین بر اهمیت رعایت ادب و حفظ کرامت در گفت‌وگو تأکید کرد و گفت: اختلاف نظر نباید موجب بی‌احترامی شود و اعضای خانواده باید حتی هنگام انتقاد، شأن و شخصیت یکدیگر را حفظ کنند.
وی افزود: خانواده باید محیطی باشد که زن و شوهر، والدین و فرزندان در آن احساس امنیت، آرامش و کرامت داشته باشند و بتوانند بدون ترس از تحقیر یا سرزنش، مسائل خود را مطرح کنند.
گفت‌وگو؛ زمینه‌ساز مودت و اعتماد در خانواده
عبدالقادر با اشاره به آثار گفت‌وگوی صحیح بر روابط خانوادگی اظهار کرد: تقویت مودت و رحمت، ایجاد امنیت عاطفی، پیشگیری از سوءتفاهم، افزایش اعتماد، گسترش فرهنگ ادب و احترام، حفظ کرامت انسانی و تقویت احساس تعلق و همبستگی از مهم‌ترین پیامدهای گفت‌وگوی سازنده در خانواده است.
وی ادامه داد: هنگامی که اعضای خانواده بتوانند احساسات و دیدگاه‌های خود را با صداقت و احترام بیان کنند، زمینه برای شکل‌گیری اعتماد متقابل فراهم می‌شود و بسیاری از اختلافات پیش از آنکه به بحران تبدیل شوند، قابل مدیریت خواهند بود.
این پژوهشگر افزود: گفت‌وگوی صحیح همچنین مشارکت اعضای خانواده در تصمیم‌گیری‌ها را افزایش می‌دهد و احساس تعلق آنان به خانواده را تقویت می‌کند.
خانواده مستحکم، خانواده‌ای با فرهنگ گفت‌وگو
وی گفت: آموزه‌های قرآنی و سیره عملی امام رضا(ع) می‌تواند الگویی برای تقویت مهارت گفت‌وگو در خانواده باشد؛ الگویی که بر نرم‌خویی، مدارا، شنیدن متقابل، مسئولیت‌پذیری، رعایت ادب و حفظ کرامت انسان تأکید دارد.
عبدالقادر افزود: خانواده‌ای که اعضای آن بتوانند اختلافات خود را از طریق گفت‌وگویی اخلاق‌مدار و همراه با شنیدن یکدیگر مدیریت کنند، زمینه بیشتری برای حفظ محبت، اعتماد و همبستگی خواهد داشت.
وی تأکید کرد: گفت‌وگو باید به عنوان یکی از مهارت‌های اساسی زندگی خانوادگی مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا ارتباط صحیح نه تنها در حل اختلافات، بلکه در پیشگیری از شکل‌گیری بسیاری از مشکلات نیز مؤثر است.
گفتنی است مقاله «نقش گفت‌وگو در تحکیم بنیان خانواده با تأکید بر آموزه‌های قرآنی و سیره رضوی» به قلم آسیه عبدالقادر از کشور نیجریه از مقالات برگزیده همایش بین المللی مناظرات رضوی بود. این مقاله با همراهی دکتر عبدالقادر محمد بلو، دارای دکترای قرآن و مستشرقان از مجتمع آموزش عالی قرآن و حدیث جامعه‌المصطفی(ص)، ارائه شد.
وی افزود: یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های استحکام خانواده، ارتباط سالم میان اعضای آن است و در این میان، گفت‌وگو ابزار اصلی برای بیان افکار، احساسات و نیازها و همچنین ایجاد تفاهم میان اعضای خانواده به شمار می‌رود.
این پژوهشگر نیجریه‌ای با اشاره به نقش گفت‌وگو در پیشگیری از اختلافات خانوادگی گفت: گاهی افراد درباره سخنان یا رفتار همسر خود برداشت‌هایی دارند که ممکن است با واقعیت متفاوت باشد؛ اما زمانی که فرصت گفت‌وگو فراهم می‌شود، بسیاری از این برداشت‌های نادرست و سوءتفاهم‌ها برطرف خواهد شد.
نرم‌خویی؛ نخستین اصل گفت‌وگوی خانوادگی
عبدالقادر با اشاره به سیره عملی امام رضا(ع) اظهار کرد: بررسی سیره رضوی نشان می‌دهد که می‌توان اصولی را برای بهبود روابط خانوادگی استخراج کرد که نخستین آنها نرم‌خویی و مدارا با دیگران است.
وی ادامه داد: شیوه بیان سخنان در خانواده اهمیت زیادی دارد و برخورد خشن می‌تواند امنیت عاطفی اعضای خانواده را از بین ببرد. همسر و فرزند برای بیان احساسات و مشکلات خود به محیطی امن نیاز دارند و خشونت کلامی یا رفتاری می‌تواند آنان را از گفت‌وگو بازدارد.
وی گفت: مدارا به این معناست که حتی در زمان اختلاف نظر نیز افراد بتوانند با آرامش و احترام با یکدیگر سخن بگویند و از تبدیل اختلاف دیدگاه به درگیری و فاصله عاطفی جلوگیری کنند.
وقتی شنیدن به اندازه سخن گفتن اهمیت دارد
این پژوهشگر، گوش دادن فعال را دومین اصل مهم در روابط خانوادگی دانست و بیان کرد: گفت‌وگو تنها به معنای سخن گفتن نیست و شنیدن، بخش مهمی از ارتباط مؤثر است.
عبدالقادر افزود: زمانی که یکی از اعضای خانواده صحبت می‌کند، طرف مقابل باید با توجه کامل به سخنان او گوش دهد و از مشغول شدن به امور دیگر، مانند استفاده از تلفن همراه، خودداری کند؛ چراکه بی‌توجهی می‌تواند این احساس را ایجاد کند که سخنان فرد برای طرف مقابل اهمیتی ندارد.
وی تصریح کرد: گوش دادن فعال به افراد کمک می‌کند مسئله را دقیق‌تر بشناسند و به جای واکنش‌های عجولانه، برای حل مشکل راهکار پیدا کنند.
گفت‌وگو زمانی مؤثر است که به عمل برسد
عبدالقادر، مسئولیت‌پذیری را از دیگر اصول مورد توجه در سیره رضوی دانست و گفت: گفت‌وگو زمانی می‌تواند در تحکیم خانواده مؤثر باشد که نتیجه آن در رفتار اعضای خانواده نیز دیده شود.
وی افزود: اگر افراد درباره مسئله‌ای گفت‌وگو کنند
ادب و کرامت؛ شرط گفت‌وگوی سازنده
این پژوهشگر نیجریه‌ای همچنین بر اهمیت رعایت ادب و حفظ کرامت در گفت‌وگو تأکید کرد و گفت: اختلاف نظر نباید موجب بی‌احترامی شود و اعضای خانواده باید حتی هنگام انتقاد، شأن و شخصیت یکدیگر را حفظ کنند.
وی افزود: خانواده باید محیطی باشد که زن و شوهر، والدین و فرزندان در آن احساس امنیت، آرامش و کرامت داشته باشند و بتوانند بدون ترس از تحقیر یا سرزنش، مسائل خود را مطرح کنند.
گفت‌وگو؛ زمینه‌ساز مودت و اعتماد در خانواده
عبدالقادر با اشاره به آثار گفت‌وگوی صحیح بر روابط خانوادگی اظهار کرد: تقویت مودت و رحمت، ایجاد امنیت عاطفی، پیشگیری از سوءتفاهم، افزایش اعتماد، گسترش فرهنگ ادب و احترام، حفظ کرامت انسانی و تقویت احساس تعلق و همبستگی از مهم‌ترین پیامدهای گفت‌وگوی سازنده در خانواده است.
وی ادامه داد: هنگامی که اعضای خانواده بتوانند احساسات و دیدگاه‌های خود را با صداقت و احترام بیان کنند، زمینه برای شکل‌گیری اعتماد متقابل فراهم می‌شود و بسیاری از اختلافات پیش از آنکه به بحران تبدیل شوند، قابل مدیریت خواهند بود.
این پژوهشگر افزود: گفت‌وگوی صحیح همچنین مشارکت اعضای خانواده در تصمیم‌گیری‌ها را افزایش می‌دهد و احساس تعلق آنان به خانواده را تقویت می‌کند.
خانواده مستحکم، خانواده‌ای با فرهنگ گفت‌وگو
وی گفت: آموزه‌های قرآنی و سیره عملی امام رضا(ع) می‌تواند الگویی برای تقویت مهارت گفت‌وگو در خانواده باشد؛ الگویی که بر نرم‌خویی، مدارا، شنیدن متقابل، مسئولیت‌پذیری، رعایت ادب و حفظ کرامت انسان تأکید دارد.
عبدالقادر افزود: خانواده‌ای که اعضای آن بتوانند اختلافات خود را از طریق گفت‌وگویی اخلاق‌مدار و همراه با شنیدن یکدیگر مدیریت کنند، زمینه بیشتری برای حفظ محبت، اعتماد و همبستگی خواهد داشت.
وی تأکید کرد: گفت‌وگو باید به عنوان یکی از مهارت‌های اساسی زندگی خانوادگی مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا ارتباط صحیح نه تنها در حل اختلافات، بلکه در پیشگیری از شکل‌گیری بسیاری از مشکلات نیز مؤثر است.
گفتنی است مقاله «نقش گفت‌وگو در تحکیم بنیان خانواده با تأکید بر آموزه‌های قرآنی و سیره رضوی» به قلم آسیه عبدالقادر از کشور نیجریه از مقالات برگزیده همایش بین المللی مناظرات رضوی بود. این مقاله با همراهی دکتر عبدالقادر محمد بلو، دارای دکترای قرآن و مستشرقان از مجتمع آموزش عالی قرآن و حدیث جامعه‌المصطفی(ص)، ارائه شد.
