کشیش مسیحی در گفت و گو با رضوی:
گفت‌وگوی ادیان راهی برای فهم متقابل است/ایران گلستان ادیان و مذاهب مختلف است
به گزارش رضوی؛ هرایر خسرویان، از علمای مسیحی و میهمان همایش گفت و گو و مناظرات رضوی گفت: همواره موضوع گفت‌وگوی ادیان برای من سؤال‌برانگیز بوده است و وقتی برای نخستین بار داستان خروج را از کتاب مقدس، عهد عتیق، را می‌خواندم، با نکته‌ای مواجه شدم که برایم قابل تأمل بود. در این بخش، خداوند به موسی می‌گوید نزد فرعون برو و به او بگو قوم من را آزاد کند.
خسرویان ادامه داد: برای من این سؤال مطرح بود که چرا خداوند مستقیماً فرعون را از میان نبرد و چرا اصلاً به گفت‌وگو نیاز بود؟ خداوند می‌توانست به‌سادگی فرعون را از سر راه بردارد و قوم خود را آزاد کند، اما این اتفاق نیفتاد. به نظر من، این مسئله نشان‌دهنده ذات و خواست خداوند است؛ اینکه حتی در برابر کسی که در جایگاه مقابل قرار گرفته، فرصت بازگشت و اصلاح را فراهم می‌کند.
وی تصریح کرد: خداوند همیشه به طرف مقابل فرصت می‌دهد تا از مسیر خود بازگردد و به سوی او توبه و بازگشت کند. بنابراین، گفت‌وگو در ذات خود دارای اهمیت است و می‌تواند فرصتی برای تغییر، بازگشت و فهم متقابل ایجاد کند.
این عالم مسیحی با اشاره به محدودیت‌های گفت‌وگو در برخی شرایط اظهار کرد: البته گاهی اوقات می‌بینیم که گفت‌وگو هیچ تأثیری ندارد. شما طرف مقابل را دعوت می‌کنید که بیاید با هم شطرنج بازی کنیم، اما می‌بینید او با دستکش بوکس آمده است. در چنین شرایطی مشخص است که طرف مقابل اصلاً اهل گفت‌وگو نیست و از ابتدا رویکرد دیگری دارد.
وی افزود: در جنگ اخیر نیز شاهد بودیم که نه ترامپ اهل گفت‌وگو بود و نه نتانیاهو و امثال آنها. در چنین شرایطی، وقتی یک طرف اساساً آمادگی گفت‌وگو ندارد، طبیعی است که مسیر گفت‌وگو با دشواری مواجه شود.
خسرویان در ادامه درباره اهمیت گفت‌وگوی ادیان گفت: یکی از خوبی‌های گفت‌وگوی ادیان این است که تفاوت‌ها در این گفت‌وگو کنار گذاشته می‌شود. یک مسلمان، یک کلیمی، یک مسیحی و یک زرتشتی می‌توانند در کنار یکدیگر بنشینند و با هم صحبت کنند، بدون اینکه قرار باشد همه یک شکل باشند یا همه مناسک و باورهای یکسانی داشته باشند.
وی افزود: ما می‌دانیم که برای مثال، خطبه عقد در اسلام با آیین‌ها و مناسک ازدواج در دین زرتشت تفاوت دارد. این تفاوت‌ها جزو ملزومات گفت‌وگو نیست که بگوییم حتماً باید همه یک شکل باشند. اتفاقاً زیبایی گفت‌وگو در این است که انسان‌ها با وجود تفاوت‌هایشان بتوانند در کنار یکدیگر زندگی کنند و یکدیگر را بهتر بشناسند.
رنگین کمان ادیان و مذاهب در ایران
وی با اشاره به تنوع دینی و قومی در ایران اظهار کرد: خوبی کشور عزیزمان ایران این است که مانند یک گلستان می‌ماند. همیشه این مثال را زده‌اند که در ایران، ادیان، اقوام و زبان‌های مختلف در کنار هم زندگی می‌کنند.
متصدی کلیسای سرکیس مقدس در تهران ادامه داد: ما با مشکلات در کنار یکدیگر می‌سازیم، با خوبی‌ها خوشحال می‌شویم و وقتی با بدی‌ها و مشکلات مواجه می‌شویم، در کنار هم به فکر راه‌حل و چاره می‌افتیم. این همزیستی یکی از ویژگی‌های مهم جامعه ایران است.
وی برای توضیح بهتر این موضوع به تفاوت میان یک باغ با تنوع گل‌ها و باغی با یک نوع گل اشاره کرد و گفت: فرض کنید در کشورهای دیگری فقط یک دین وجود داشته باشد؛ این وضعیت مانند باغ گلی است که تنها یک نوع گل در آن وجود دارد. وقتی وارد چنین باغی می‌شوید و یک گل را می‌بینید، دیگر لازم نیست تا انتهای باغ بروید تا ببینید گل‌های دیگر چه شکلی هستند، چون همه یک شکل هستند.
وی افزود: اما ایران مانند یک باغ متنوع است که در آن انواع گل‌ها وجود دارد. وقتی وارد چنین باغی می‌شوید، باید تا انتها بروید تا همه گل‌ها را ببینید. این تنوع است که زیبایی و جذابیت بیشتری ایجاد می‌کند.
این عالم مسیحی با اشاره به حضور پیروان ادیان و مذاهب مختلف در ایران گفت: از صابئین که در اهواز حضور دارند شروع کنیم؛ من خودم تا همین اواخر از وجود و وضعیت آنها اطلاع چندانی نداشتم و اخیراً با این جامعه بیشتر آشنا شدم. صابئین، که خود را پیرو یحیی تعمیددهنده می‌دانند، در اهواز و در اطراف کارون زندگی می‌کنند و جمعیت آنها نیز چندان زیاد نیست.
وی ادامه داد: در کنار این جامعه، می‌توان به جوامع اقلیت‌های دینی در تهران نیز اشاره کرد که به دلیل جمعیت بیشتر، حضور پررنگ‌تری دارند. همه این گروه‌ها بخشی از تنوع دینی و فرهنگی جامعه ایران هستند و شناخت آنها از طریق گفت‌وگو می‌تواند به درک بهتر جامعه کمک کند.
خسرویان تأکید کرد: گفت‌وگو بهترین راه و چاره برای فهمیدن یکدیگر است؛ نه اینکه گفت‌وگو کنیم تا بر ضد هم باشیم، بلکه باید گفت‌وگو کنیم تا یکدیگر را بهتر بفهمیم.
وی افزود: گفت‌وگو کمک می‌کند چیزهایی که در گذشته درباره یکدیگر گفته شده و ممکن است باعث سوءتفاهم شده باشد، برطرف شود. بسیاری از برداشت‌های قدیمی و تصورات نادرست می‌تواند در جریان گفت‌وگو اصلاح شود و آن مهی که در برابر چشم انسان قرار گرفته و اجازه نمی‌دهد طرف مقابل را درست ببیند، کنار برود.
وی گفت: گفت‌وگو باید سازنده باشد. همان‌طور که در نگاه دینی، خداوند با انسان‌ها سخن می‌گوید و فرصت بازگشت و اصلاح را برای آنها فراهم می‌کند، ما انسان‌ها نیز باید از این الگو استفاده کنیم و تلاش کنیم یکدیگر را بفهمیم و درک کنیم.
خسرویان در پایان خاطرنشان کرد: هدف گفت‌وگو نباید این باشد که انسان‌ها مقابل یکدیگر قرار بگیرند؛ بلکه باید در کنار یکدیگر بایستند و با وجود تفاوت‌ها، برای حل مشکلات و مقابله با دشمنانی که همواره وجود دارند، در کنار هم باشند. گفت‌وگو زمانی ارزشمند است که به فهم، همزیستی و نزدیک‌تر شدن انسان‌ها به یکدیگر کمک کند.
خسرویان ادامه داد: برای من این سؤال مطرح بود که چرا خداوند مستقیماً فرعون را از میان نبرد و چرا اصلاً به گفت‌وگو نیاز بود؟ خداوند می‌توانست به‌سادگی فرعون را از سر راه بردارد و قوم خود را آزاد کند، اما این اتفاق نیفتاد. به نظر من، این مسئله نشان‌دهنده ذات و خواست خداوند است؛ اینکه حتی در برابر کسی که در جایگاه مقابل قرار گرفته، فرصت بازگشت و اصلاح را فراهم می‌کند.
وی تصریح کرد: خداوند همیشه به طرف مقابل فرصت می‌دهد تا از مسیر خود بازگردد و به سوی او توبه و بازگشت کند. بنابراین، گفت‌وگو در ذات خود دارای اهمیت است و می‌تواند فرصتی برای تغییر، بازگشت و فهم متقابل ایجاد کند.
این عالم مسیحی با اشاره به محدودیت‌های گفت‌وگو در برخی شرایط اظهار کرد: البته گاهی اوقات می‌بینیم که گفت‌وگو هیچ تأثیری ندارد. شما طرف مقابل را دعوت می‌کنید که بیاید با هم شطرنج بازی کنیم، اما می‌بینید او با دستکش بوکس آمده است. در چنین شرایطی مشخص است که طرف مقابل اصلاً اهل گفت‌وگو نیست و از ابتدا رویکرد دیگری دارد.
وی افزود: در جنگ اخیر نیز شاهد بودیم که نه ترامپ اهل گفت‌وگو بود و نه نتانیاهو و امثال آنها. در چنین شرایطی، وقتی یک طرف اساساً آمادگی گفت‌وگو ندارد، طبیعی است که مسیر گفت‌وگو با دشواری مواجه شود.
خسرویان در ادامه درباره اهمیت گفت‌وگوی ادیان گفت: یکی از خوبی‌های گفت‌وگوی ادیان این است که تفاوت‌ها در این گفت‌وگو کنار گذاشته می‌شود. یک مسلمان، یک کلیمی، یک مسیحی و یک زرتشتی می‌توانند در کنار یکدیگر بنشینند و با هم صحبت کنند، بدون اینکه قرار باشد همه یک شکل باشند یا همه مناسک و باورهای یکسانی داشته باشند.
وی افزود: ما می‌دانیم که برای مثال، خطبه عقد در اسلام با آیین‌ها و مناسک ازدواج در دین زرتشت تفاوت دارد. این تفاوت‌ها جزو ملزومات گفت‌وگو نیست که بگوییم حتماً باید همه یک شکل باشند. اتفاقاً زیبایی گفت‌وگو در این است که انسان‌ها با وجود تفاوت‌هایشان بتوانند در کنار یکدیگر زندگی کنند و یکدیگر را بهتر بشناسند.
رنگین کمان ادیان و مذاهب در ایران
وی با اشاره به تنوع دینی و قومی در ایران اظهار کرد: خوبی کشور عزیزمان ایران این است که مانند یک گلستان می‌ماند. همیشه این مثال را زده‌اند که در ایران، ادیان، اقوام و زبان‌های مختلف در کنار هم زندگی می‌کنند.
متصدی کلیسای سرکیس مقدس در تهران ادامه داد: ما با مشکلات در کنار یکدیگر می‌سازیم، با خوبی‌ها خوشحال می‌شویم و وقتی با بدی‌ها و مشکلات مواجه می‌شویم، در کنار هم به فکر راه‌حل و چاره می‌افتیم. این همزیستی یکی از ویژگی‌های مهم جامعه ایران است.
وی برای توضیح بهتر این موضوع به تفاوت میان یک باغ با تنوع گل‌ها و باغی با یک نوع گل اشاره کرد و گفت: فرض کنید در کشورهای دیگری فقط یک دین وجود داشته باشد؛ این وضعیت مانند باغ گلی است که تنها یک نوع گل در آن وجود دارد. وقتی وارد چنین باغی می‌شوید و یک گل را می‌بینید، دیگر لازم نیست تا انتهای باغ بروید تا ببینید گل‌های دیگر چه شکلی هستند، چون همه یک شکل هستند.
وی افزود: اما ایران مانند یک باغ متنوع است که در آن انواع گل‌ها وجود دارد. وقتی وارد چنین باغی می‌شوید، باید تا انتها بروید تا همه گل‌ها را ببینید. این تنوع است که زیبایی و جذابیت بیشتری ایجاد می‌کند.
این عالم مسیحی با اشاره به حضور پیروان ادیان و مذاهب مختلف در ایران گفت: از صابئین که در اهواز حضور دارند شروع کنیم؛ من خودم تا همین اواخر از وجود و وضعیت آنها اطلاع چندانی نداشتم و اخیراً با این جامعه بیشتر آشنا شدم. صابئین، که خود را پیرو یحیی تعمیددهنده می‌دانند، در اهواز و در اطراف کارون زندگی می‌کنند و جمعیت آنها نیز چندان زیاد نیست.
وی ادامه داد: در کنار این جامعه، می‌توان به جوامع اقلیت‌های دینی در تهران نیز اشاره کرد که به دلیل جمعیت بیشتر، حضور پررنگ‌تری دارند. همه این گروه‌ها بخشی از تنوع دینی و فرهنگی جامعه ایران هستند و شناخت آنها از طریق گفت‌وگو می‌تواند به درک بهتر جامعه کمک کند.
خسرویان تأکید کرد: گفت‌وگو بهترین راه و چاره برای فهمیدن یکدیگر است؛ نه اینکه گفت‌وگو کنیم تا بر ضد هم باشیم، بلکه باید گفت‌وگو کنیم تا یکدیگر را بهتر بفهمیم.
وی افزود: گفت‌وگو کمک می‌کند چیزهایی که در گذشته درباره یکدیگر گفته شده و ممکن است باعث سوءتفاهم شده باشد، برطرف شود. بسیاری از برداشت‌های قدیمی و تصورات نادرست می‌تواند در جریان گفت‌وگو اصلاح شود و آن مهی که در برابر چشم انسان قرار گرفته و اجازه نمی‌دهد طرف مقابل را درست ببیند، کنار برود.
وی گفت: گفت‌وگو باید سازنده باشد. همان‌طور که در نگاه دینی، خداوند با انسان‌ها سخن می‌گوید و فرصت بازگشت و اصلاح را برای آنها فراهم می‌کند، ما انسان‌ها نیز باید از این الگو استفاده کنیم و تلاش کنیم یکدیگر را بفهمیم و درک کنیم.
خسرویان در پایان خاطرنشان کرد: هدف گفت‌وگو نباید این باشد که انسان‌ها مقابل یکدیگر قرار بگیرند؛ بلکه باید در کنار یکدیگر بایستند و با وجود تفاوت‌ها، برای حل مشکلات و مقابله با دشمنانی که همواره وجود دارند، در کنار هم باشند. گفت‌وگو زمانی ارزشمند است که به فهم، همزیستی و نزدیک‌تر شدن انسان‌ها به یکدیگر کمک کند.
