در گفتگو با فعال فرهنگی،
مسجد؛ ظرفیت مغفول برای تربیت و حل مسائل اجتماعی محله
به گزارش پایگاه خبری رضوی، مسجد در فرهنگ اسلامی همواره فراتر از محلی برای اقامه نماز و انجام مناسک عبادی بوده و در دورههای مختلف، نقش مهمی در آموزش، ارتباط اجتماعی، کمک به نیازمندان و حل مسائل جامعه ایفا کرده است. با تغییر سبک زندگی، گسترش فناوری و شبکههای اجتماعی و تغییر نیازهای نسل جدید، بازتعریف نقش مسجد در جامعه امروز به یکی از موضوعات مهم فرهنگی تبدیل شده است.
در همین زمینه، ایمان رستمی، فعال فرهنگی و مجازی، با اشاره به جایگاه تاریخی مسجد اظهار کرد: اگر به پیشینه مسجد در جامعه اسلامی نگاه کنیم، مشخص میشود که مسجد هیچگاه صرفاً محل اقامه نماز نبوده است و در بسیاری از دورهها، محل آموزش، ارتباط اجتماعی، کمک به نیازمندان و حتی تصمیمگیریهای اجتماعی بوده است.
وی افزود: بر همین اساس، مسجد در سال ۱۴۰۵ باید یک «مرکز فرهنگی و اجتماعی محله» باشد که عبادت همچنان محور اصلی آن است، اما فعالیتهایش به امور عبادی محدود نمیشود.
ضرورت توجه به نیازهای نسل جدید
این فعال فرهنگی و مجازی با اشاره به تغییر سبک زندگی نسل جدید گفت: نوجوانان و جوانان امروز نیازها و دغدغههای متفاوتی دارند و بخش قابل توجهی از زندگی آنها در فضای مجازی میگذرد. بنابراین اگر جوان در مسجد تنها با برنامههای تکراری مواجه شود، نمیتوان انتظار داشت ارتباط پایدار و عمیقی با مسجد برقرار کند.
رستمی ادامه داد: مسجد باید بتواند برای پرسشها، نیازها و حتی سرگرمیهای سالم نسل جدید برنامه داشته باشد. در این مسیر، یکی از مهمترین اقدامات، جدی گرفتن نقش جوانان و فراهم کردن امکان مشارکت آنها در فعالیتهای مسجد است.
وی تصریح کرد: نمیتوان از نوجوان انتظار داشت فقط شنونده باشد. اگر به او در طراحی و اجرای برنامههای فرهنگی، رسانهای و اجتماعی نقش داده شود، احساس تعلق بیشتری نسبت به مسجد پیدا میکند.
رستمی همچنین بر ضرورت تغییر شیوه ارتباط با نسل جدید تأکید کرد و گفت: امروز نمیتوان با همان ادبیات چند دهه قبل با نوجوانی صحبت کرد که در معرض صدها نوع محتوا در فضای مجازی قرار دارد. البته تغییر زبان ارتباطی به معنای تغییر اصول دینی نیست، بلکه باید شیوه انتقال پیام متناسب با شرایط زمان بازطراحی شود.
فعالیت اجتماعی در کنار هویت عبادی
این فعال فرهنگی درباره احتمال تأثیر فعالیتهای اجتماعی بر جایگاه عبادی مسجد نیز اظهار کرد: اگر فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی درست برنامهریزی شوند، نهتنها هویت عبادی مسجد را تضعیف نمیکنند، بلکه میتوانند به تقویت آن کمک کنند.
وی افزود: در نگاه اسلامی، عبادت از زندگی اجتماعی جدا نیست. وقتی مسجد در کنار اقامه نماز، به خانواده نیازمند کمک میکند، برای نوجوان برنامه آموزشی دارد، برای جوان فرصت گفتوگو فراهم میکند و در حل مسائل محله مشارکت دارد، مردم احساس میکنند مسجد یک مکان زنده و متعلق به آنهاست.
رستمی تأکید کرد: مسجد نباید صرفاً به یک سالن برگزاری برنامه تبدیل شود؛ بلکه باید همچنان هویت مسجدی خود را حفظ کند و در عین حال نسبت به مسائل و نیازهای جامعه بیتفاوت نباشد.
مسجد بهعنوان رسانه محله
وی با اشاره به نقش فضای مجازی در آینده فعالیتهای مسجد گفت: مسجد نباید فضای مجازی را رقیب خود بداند، بلکه باید آن را بهعنوان یک ابزار جدی فرهنگی مورد استفاده قرار دهد.
رستمی ادامه داد: بسیاری از نوجوانان پیش از آنکه وارد مسجد شوند، میتوانند در فضای مجازی با محتوای مسجد، برنامههای آن و حتی فعالان فرهنگی مسجد آشنا شوند. به همین دلیل، امروز هر مسجد میتواند رسانه محله خود باشد.
وی تولید محتوای کوتاه و جذاب برای نوجوانان، معرفی فعالیتهای فرهنگی و آموزشی، روایت فعالیتهای خیرخواهانه و پاسخگویی به پرسشهای اعتقادی را از جمله ظرفیتهای فضای مجازی دانست و افزود: اگر مسجد در فضای مجازی حضور مؤثر نداشته باشد، دیگران درباره دین، مسجد و مسائل اعتقادی برای نسل جدید محتوا تولید خواهند کرد.
مسجد و حل مسائل اجتماعی محله
این فعال فرهنگی و مجازی همچنین با تأکید بر ضرورت شناخت مسائل واقعی مردم گفت: مسجد برای ایفای نقش اجتماعی خود باید مسائل محله را بشناسد. مشکلاتی مانند آسیبهای اجتماعی، اختلافات خانوادگی، ترک تحصیل، بیکاری جوانان و نیاز خانوادههای کمبرخوردار از جمله موضوعاتی است که مسجد میتواند در مواجهه با آنها نقشآفرین باشد.
وی افزود: البته قرار نیست مسجد یا امام جماعت به تنهایی همه مشکلات را حل کند، بلکه مسجد میتواند نقش هماهنگکننده و اعتمادساز داشته باشد و میان مردم، خیران، متخصصان و نهادهای مسئول ارتباط ایجاد کند.
بازگشت مسجد به متن زندگی مردم
رستمی «بازگرداندن مسجد به متن زندگی مردم» را یکی از مهمترین اولویتهای مساجد در سال ۱۴۰۵ دانست و اظهار کرد: مسجد نباید تنها در مناسبتهای مذهبی مورد توجه قرار گیرد، بلکه باید در شادی و غم، مشکلات و موفقیتهای مردم و مسائل روزمره محله حضور داشته باشد.
وی گفت: مسجد آینده، مسجدی است که هم محل عبادت و هم محل تربیت، گفتوگو، همدلی، خدمت و حل مسئله باشد. اگر چنین تصویری از مسجد ایجاد شود، نسل جوان نیز احساس خواهد کرد که مسجد متعلق به اوست.
این فعال فرهنگی در پایان خاطرنشان کرد: مسجد باید برای جوان جذاب، امن و قابل گفتوگو باشد. نسل جدید پرسشهای جدی دارد و باید بتواند این پرسشها را مطرح کند، حتی اگر پاسخ آنها ساده نباشد. مسجدی که پرسش را تحمل کند، گفتوگو را جدی بگیرد و به جوان مسئولیت بدهد، میتواند بار دیگر به یکی از مهمترین مراکز فرهنگی و اجتماعی محله تبدیل شود.
رستمی تأکید کرد: آینده مسجد در فاصله گرفتن از فضای جدید نیست، بلکه در ترکیب درست معنویت، فرهنگ، خدمت اجتماعی و فناوری رقم میخورد؛ مسجدی که ریشههای خود را حفظ میکند، اما زبان ارتباطش با جامعه و بهویژه نسل جدید را بهروز میسازد.
