شاعر و منتقد ادبی:
شعر رضوی بدون نگاه اجتماعی، یکسویه و ناقص میماند
محمدکاظم کاظمی در گفتگو با پایگاه خبری رضوی، با تأکید بر ضرورت ایجاد تنوع و تمایز در شعر رضوی اظهار کرد: برای رهایی از یکنواختی و یکسانگویی در شعر رضوی، باید سراغ ظرفیتهای مغفول و کمتر شناختهشده رفت؛ ظرفیتهایی که میتوانند شعر را از تکرار نجات دهند و به ساحتهای معنوی و ادبی تازه وارد کنند.
وی نخستین گام برای تحول محتوایی و صوری شعر رضوی را بازگشت جدی به زندگی، سیره و احادیث امام رضا(ع)دانست و افزود: این حوزه امروز در شعر نسبتا غایب است.
این منتقد ادبی افزود: شاعری که بتواند در کنار نمادهای زیارت، از معارف رضوی بهره بگیرد، به گنجینهای از پیامهای تازه دست مییابد. این عرصه مانند معدنی کشفنشده است که هرقدر بیشتر کاوش شود، گوهرهای نو در آن پدیدار میشود.
این شاعر و منتقد ادبی، رویکرد دوم برای ایجاد تمایز در شعر رضوی را اتکا به تجربههای زیسته و عینی عنوان کرد.
وی ادامه داد: این یعنی روایت احساسات و مشاهدات فردی در زیارت یا مواجهه با حرم و فرهنگ رضوی.
کاظمی تأکید کرد: چنین رویکردی شعر را صادقانهتر، ملموستر و متمایزتر میکند، وقتی شاعر تجربه شخصیاش را بیان میکند، مخاطب بهتر با شعر ارتباط میگیرد و فضای شعر برایش قابل تصورتر میشود. این تجربهها مختص هر شاعر است و همین تفاوت، تنوع شعر رضوی را رقم میزند.
وی در ادامه به نگاه اجتماعی و حتی انتقادی در پرتو آموزههای دینی بهعنوان رویکردی دیگر اشاره کرد و گفت: بخشی از رسالت شعر مذهبی، توجه به نقش هدایتی دین در زندگی اجتماعی است؛ نقشی که در شعرهای مذهبی غالبا در حاشیه مانده است.
کاظمی با طرح پرسشهایی همچون یک شهروند در پایتخت معنوی کشور چگونه باید رفتار کند؟ یا یک زائر امام رضا(ع) چه تحول شخصیتی باید در خود ایجاد کند؟ تأکید کرد: شعر رضوی میتواند و باید به این پرسشهای اجتماعی و اخلاقی نیز بپردازد.
وی با انتقاد از تمرکز یکسویه شاعران بر توصیف حرم و فضای زیارت گفت: اگر زیارت را یک پیوند معنوی بدانیم، باید به هر دو وجه آن توجه کنیم؛ هم محل زیارت و هم حالات و تغییرات روحی زائر. امروز شاعران بیشتر بر مکان تمرکز کردهاند و همین باعث یکنواختی شده است. اما اگر تجربههای زائر به شعر راه یابد، به تعداد شاعران، حالوهوای متفاوت خواهیم داشت.
کاظمی در پایان با بیان اینکه مهمترین هدف شعر رضوی باید رشد و تعالی معنوی انسان باشد، خواستار توجه عمیقتر شاعران به ظرفیتهای اجتماعی، اخلاقی و تربیتی این حوزه شد. ظرفیتهایی که میتواند شعر رضوی را از تکرار برهاند و به افقهای تازهای رهنمون سازد.
