دبیر تخصصی جشنواره داستان رضوی در گفت و گو با رضوی؛
داستان رضوی روایت های تازه می طلبد/ جشنواره داستان رضوی کلیشه ها را کنار می زند/ تکنیک و محتوا در خدمت داستان رضوی است
سهیمه اسدزاده- لرستان؛ شانزدهمین جشنواره ملی داستاننویسی رضوی، بهعنوان یکی از مهمترین رویدادهای ادبی کشور، فرصتی ارزشمند برای پیوند ادبیات معاصر با میراث معنوی و فرهنگی رضوی را فراهم کرده است. این جشنواره که طی سالهای گذشته توانسته جایگاهی پایدار و معتبر در میان جشنوارههای ملی به دست آورد، امروز نهتنها محفلی برای خلق روایتهای تازه در حوزه ادبیات دینی به شمار می رود؛ بلکه بستری برای گفتمانسازی و بازآفرینی تجربههای انسانی در پرتو معارف رضوی در قالب داستان است.
مسعود سپهوندی دکترای ادبیات فارسی دارد و شاعر داستان نویس خبره ای است.«ارزش، کارکرد و نمادهای آب (در فرهنگ، ادب، عرفان و باورهای دینی ایرانی و غیر ایرانی)»، «بازجست موضوعی معارف قرآنی و روایی در ادب فارسی» و « نقد ادبی: آشنایی با آفاق نقدنویسی و مکاتب نقد ادبی» از جمله آثار منتشر شده این استاد دانشگاه است. او در شانزدهمین دوره جشنواره داستان رضوی در جایگاه دبیر تخصصی نگاهی امیدوارانه ای به این رویداد ادبی رضوی داردکه امید است مرزهای کشور را درنوردد و ارادتمندان حضرت رضا(ع) در هر کجای این جهان داستان بنویسند و آثارشان را به جشنواره داستان رضوی ارسال کنند. گفت و گوی ما با او هم اکنون پیش روی شماست.
آقای سپهوندی هدف اصلی جشنواره داستاننویسی رضوی چیست؟
اگر اجازه بدهید آغاز مصاحبه را متبرک کنیم با ابیاتی در منقبت حضرت امام رضا (ع)
کبوتری که به شوق تو لانه میسازد
از آسمان تو خود را جدا نمیسازد
کبوتری که تو را برگزیده هم از دور
به هر طریق دلش را روانه میسازد...
هدف اصلی جشنواره داستان رضوی، ایجاد فضایی جدی و انگیزهساز برای تولیدِ روایتهایی تازه و ادبی درباره زندگانی، شخصیت و معارف مرتبط با حضرت موسی الرضا (ع) است. به بیانی سادهتر، این جشنواره میخواهد ادبیات را به پلی میان نسل امروز و میراث رضوی تبدیل کند.
به نظر شما جشنواره داستان رضوی چه جایگاهی در میان جشنوارههای داستانی کشور دارد؟
این جشنواره اکنون یکی از معدود جشنوارههای ملی است که بهطور تخصصی بر روی ««داستاننویسی دینی» متمرکز است. خوشبختانه، استمرار آن در طی شانزده دوره و حمایت نهادهای فرهنگی، آنرا به یکی از معتبرترین و پایدارترین جشنوارههای محتوایی کشور تبدیل کرده است.
این جشنواره چه نقشی در ترویج فرهنگ رضوی و ادبیات دینی ایفا میکند؟
این نقش را میتوان در سه سطح خلاصه کرد:
الف) تولید محتوا: هر دوره از جشنواره مجموعهی تازهای از داستانها را وارد فضای ادبی کشور میکند. همین تولید مستمر، فرهنگ رضوی را از حالت تکرارشونده و کلیشهای خارج کرده و در قالب روایتهای نو بازآفرینی میکند.
ب) گفتمانسازی ادبی: وقتی نویسندگان حرفهای وارد این فضا میشوند و به زبان امروز دربارهی مفاهیم دینی مینویسند، ادبیات دینی از حالت خطابهای فاصله گرفته و به گونهای زنده و هنری تبدیل میشود.
ج) پیوند تجربههای انسانی با معارف دینی: جشنواره کمک میکند نگاه به سیرهی مبارک حضرت امام رضا(ع) از وقایع تاریخی فاصله بگیرد و در قالب تجربههای انسانی قابل لمس و درک شود؛ چیزی که ادبیات بیش از هر ابزار دیگری توان آن را دارد.
چه تفاوتهایی میان جشنواره داستان رضوی و سایر جشنوارههای داستاننویسی وجود دارد؟
چند تفاوت شاخص وجود دارد به عنوان مثال:
الف) موضوعمحور بودن: برخلاف بسیاری از جشنوارههای داستاننویسی که موضوع آزاد هستند، جشنواره رضوی بر یک محور مشخص—فرهنگ و معارف رضوی—تمرکز دارد.
ب) هدف محتوایی: این جشنواره در کنار زیباییشناسی و تکنیک، به پیام و محتوای اثر نیز توجه ویژه دارد.
ج) پشتوانه فرهنگی و معنوی: حضور مفاهیم دینی و تاریخی باعث میشود که آثار، رنگوبوی متفاوتی از لحاظ سبک، لحن و روایت پیدا کنند.
د) پایداری و استمرار: بسیاری از جشنوارههای خصوصی یا محلی با گذر زمان متوقف میشوند، اما جشنواره رضوی به دلیل مأموریت فرهنگی خود طی بیش از یک دهه پابرجا مانده است.
با توجه به شانزده دوره برگزاری، جشنواره داستان رضوی چه تأثیری بر جریان داستاننویسی معاصر ایران داشته است؟
در طول این شانزده دوره، چند اتفاق مهم رخ داده است:
تقویت گونههای ادبیات دینی معاصر: در این مدت شمار نویسندگانی که تجربه نوشتن داستان دینی دارند چند برابر شده است.
ارتقای کیفیت روایتهای دینی: خوشبختانه داستانهای مذهبی امروز نسبت به گذشته از نظر ساختار، شخصیتپردازی و عمق روایت بسیار حرفهایتر شدهاند.
شکلگیری نویسندگان تازهنفس: بسیاری از نویسندگانی که امروز در حوزهی ادبیات آیینی شناخته شدهاند، نخستین گامهای جدی خود را از همین جشنواره آغاز کردهاند.
گسترش نگاه چندلایه به مفاهیم دینی: داستانها دیگر فقط ««توصیف فضائل» نیستند؛ نویسندگان از دل زندگی امروز به شخصیت حضرت امام رضا(ع) نزدیک میشوند.
آیا این جشنواره توانسته ارتباطی میان نویسندگان و نهادهای فرهنگی ایجاد کند؟
بله، قطعا و بدون تردید. جشنوارهی داستان رضوی یکی از مهمترین نقاط اتصال میان نویسندگان، ناشران مذهبی، مؤسسات فرهنگی و مراکز تولید محتوا است. بسیاری از همکاریها، چاپ کتابها، دعوت به کارگاهها و پیشنهادهای تولیدی در همین فضا شکل گرفته است. جشنواره عملاً به یک «شبکه ی ارتباطی غیررسمی اما مؤثر» میان بدنهی ادبی و مجموعههای فرهنگی تبدیل شده است.
شما خودتان شاعر و داستان نویس هستید چه نکاتی را به نویسندگان جوانی که میخواهند در جشنواره داستان رضوی شرکت کنند می گویید؟
چند توصیه زیر خطاب به نویسندگان عزیز و جوان دارم:
۱. به کلیشهها هرگز توجه نداشته باشند.
داستان دینی الزاماً نباید سنتی و خطی باشد. روایت تازه، نگاه تازه، زاویه دید تازه—اینها می توانند کلید موفقیت باشند.
۲. به جای توصیف، تجربه بیافرینند.
خواننده باید «حس کند»، نه اینکه فقط «بشنود». از شخصیتها، موقعیتها و تعارضهای انسانی برای نزدیک شدن به مفاهیم رضوی استفاده کنند.
۳. مطالعه کنند؛ هم دربارهی حضرت امام رضا(ع)، هم درباره تکنیک داستاننویسی.
دانش دینی و مهارت ادبی باید همزمان رشد کنند.
۴. از زندگی امروز الهام بگیرند.
اگر مفهوم رضوی را در متن زندگی معاصر قرار دهند، داستانشان اثرگذارتر و ماندگارتر خواهد شد.
۵. صبور باشند.
حتی اگر در اولین تلاش برگزیده نشدند؛ باید دانست که مسیر نوشتن با همین تمرینها ساخته میشود.
مسعود سپهوندی دکترای ادبیات فارسی دارد و شاعر داستان نویس خبره ای است.«ارزش، کارکرد و نمادهای آب (در فرهنگ، ادب، عرفان و باورهای دینی ایرانی و غیر ایرانی)»، «بازجست موضوعی معارف قرآنی و روایی در ادب فارسی» و « نقد ادبی: آشنایی با آفاق نقدنویسی و مکاتب نقد ادبی» از جمله آثار منتشر شده این استاد دانشگاه است. او در شانزدهمین دوره جشنواره داستان رضوی در جایگاه دبیر تخصصی نگاهی امیدوارانه ای به این رویداد ادبی رضوی داردکه امید است مرزهای کشور را درنوردد و ارادتمندان حضرت رضا(ع) در هر کجای این جهان داستان بنویسند و آثارشان را به جشنواره داستان رضوی ارسال کنند. گفت و گوی ما با او هم اکنون پیش روی شماست.
آقای سپهوندی هدف اصلی جشنواره داستاننویسی رضوی چیست؟
اگر اجازه بدهید آغاز مصاحبه را متبرک کنیم با ابیاتی در منقبت حضرت امام رضا (ع)
کبوتری که به شوق تو لانه میسازد
از آسمان تو خود را جدا نمیسازد
کبوتری که تو را برگزیده هم از دور
به هر طریق دلش را روانه میسازد...
هدف اصلی جشنواره داستان رضوی، ایجاد فضایی جدی و انگیزهساز برای تولیدِ روایتهایی تازه و ادبی درباره زندگانی، شخصیت و معارف مرتبط با حضرت موسی الرضا (ع) است. به بیانی سادهتر، این جشنواره میخواهد ادبیات را به پلی میان نسل امروز و میراث رضوی تبدیل کند.
به نظر شما جشنواره داستان رضوی چه جایگاهی در میان جشنوارههای داستانی کشور دارد؟
این جشنواره اکنون یکی از معدود جشنوارههای ملی است که بهطور تخصصی بر روی ««داستاننویسی دینی» متمرکز است. خوشبختانه، استمرار آن در طی شانزده دوره و حمایت نهادهای فرهنگی، آنرا به یکی از معتبرترین و پایدارترین جشنوارههای محتوایی کشور تبدیل کرده است.
این جشنواره چه نقشی در ترویج فرهنگ رضوی و ادبیات دینی ایفا میکند؟
این نقش را میتوان در سه سطح خلاصه کرد:
الف) تولید محتوا: هر دوره از جشنواره مجموعهی تازهای از داستانها را وارد فضای ادبی کشور میکند. همین تولید مستمر، فرهنگ رضوی را از حالت تکرارشونده و کلیشهای خارج کرده و در قالب روایتهای نو بازآفرینی میکند.
ب) گفتمانسازی ادبی: وقتی نویسندگان حرفهای وارد این فضا میشوند و به زبان امروز دربارهی مفاهیم دینی مینویسند، ادبیات دینی از حالت خطابهای فاصله گرفته و به گونهای زنده و هنری تبدیل میشود.
ج) پیوند تجربههای انسانی با معارف دینی: جشنواره کمک میکند نگاه به سیرهی مبارک حضرت امام رضا(ع) از وقایع تاریخی فاصله بگیرد و در قالب تجربههای انسانی قابل لمس و درک شود؛ چیزی که ادبیات بیش از هر ابزار دیگری توان آن را دارد.
چه
چند تفاوت شاخص وجود دارد به عنوان مثال:
الف) موضوعمحور بودن: برخلاف بسیاری از جشنوارههای داستاننویسی که موضوع آزاد هستند، جشنواره رضوی بر یک محور مشخص—فرهنگ و معارف رضوی—تمرکز دارد.
ب) هدف محتوایی: این جشنواره در کنار زیباییشناسی و تکنیک، به پیام و محتوای اثر نیز توجه ویژه دارد.
ج) پشتوانه فرهنگی و معنوی: حضور مفاهیم دینی و تاریخی باعث میشود که آثار، رنگوبوی متفاوتی از لحاظ سبک، لحن و روایت پیدا کنند.
د) پایداری و استمرار: بسیاری از جشنوارههای خصوصی یا محلی با گذر زمان متوقف میشوند، اما جشنواره رضوی به دلیل مأموریت فرهنگی خود طی بیش از یک دهه پابرجا مانده است.
با توجه به شانزده دوره برگزاری، جشنواره داستان رضوی چه تأثیری بر جریان داستاننویسی معاصر ایران داشته است؟
در طول این شانزده دوره، چند اتفاق مهم رخ داده است:
تقویت گونههای ادبیات دینی معاصر: در این مدت شمار نویسندگانی که تجربه نوشتن داستان دینی دارند چند برابر شده است.
ارتقای کیفیت روایتهای دینی: خوشبختانه داستانهای مذهبی امروز نسبت به گذشته از نظر ساختار، شخصیتپردازی و عمق روایت بسیار حرفهایتر شدهاند.
شکلگیری نویسندگان تازهنفس: بسیاری از نویسندگانی که امروز در حوزهی ادبیات آیینی شناخته شدهاند، نخستین گامهای جدی خود را از همین جشنواره آغاز کردهاند.
گسترش نگاه چندلایه به مفاهیم دینی: داستانها دیگر فقط ««توصیف فضائل» نیستند؛ نویسندگان از دل زندگی امروز به شخصیت حضرت امام رضا(ع) نزدیک میشوند.
آیا این جشنواره توانسته ارتباطی میان نویسندگان و نهادهای فرهنگی ایجاد کند؟
بله، قطعا و بدون تردید. جشنوارهی داستان رضوی یکی از مهمترین نقاط اتصال میان نویسندگان، ناشران مذهبی، مؤسسات فرهنگی و مراکز تولید محتوا است. بسیاری از همکاریها، چاپ کتابها، دعوت به کارگاهها و پیشنهادهای تولیدی در همین فضا شکل گرفته است. جشنواره عملاً به یک «شبکه ی ارتباطی غیررسمی اما مؤثر» میان بدنهی ادبی و مجموعههای فرهنگی تبدیل شده است.
شما خودتان شاعر و داستان نویس هستید چه نکاتی را به نویسندگان جوانی که میخواهند در جشنواره داستان رضوی شرکت کنند می گویید؟
چند توصیه زیر خطاب به نویسندگان عزیز و جوان دارم:
۱. به کلیشهها هرگز توجه نداشته باشند.
داستان دینی الزاماً نباید سنتی و خطی باشد. روایت تازه، نگاه تازه، زاویه دید تازه—اینها می توانند کلید موفقیت باشند.
۲. به جای توصیف، تجربه بیافرینند.
خواننده باید «حس کند»، نه اینکه فقط «بشنود». از شخصیتها، موقعیتها و تعارضهای انسانی برای نزدیک شدن به مفاهیم رضوی استفاده کنند.
۳. مطالعه کنند؛ هم دربارهی حضرت امام رضا(ع)، هم درباره تکنیک داستاننویسی.
دانش دینی و مهارت ادبی باید همزمان رشد کنند.
۴. از زندگی امروز الهام بگیرند.
اگر مفهوم رضوی را در متن زندگی معاصر قرار دهند، داستانشان اثرگذارتر و ماندگارتر خواهد شد.
۵. صبور باشند.
حتی اگر در اولین تلاش برگزیده نشدند؛ باید دانست که مسیر نوشتن با همین تمرینها ساخته میشود.
