عضو هیأت علمی دانشگاه تهران در گفتگو با رضوی:
فرهنگ تشیع، فرهنگ مقاومت و پایداری و امید به آینده است
به گزارش سرویس بینالملل و جهان اسلام رضوی، تجاوز دشمن صهیونی با همراهی آمریکا به ایران اسلامی، جهان اسلام را در یکی از خطیرترین شرایط خود قرار داده است. در این روند، آینده مقاومت و سرنوشت جوامع مقاوم مسئلهای است که ترسیم آن بدون شناخت باورهای بوجود آورنده مقاومت و تأثیر آنها در عینیت جامعه و منطقه میسر نیست. درباره این موضوع با حجت الاسلام و المسلمین دکتر حمید پارسانیا عضو هیأت علمی دانشگاه تهران و پژوهشگر علوم اجتماعی اسلامی گفتگو کردیم.
دکتر پارسانیا در ابتدا، شناخت ابعاد مقاومت و طرح سؤال درباره آن را مهم دانست و گفت: ابعاد مقاومت و ساحتهای آن مختلف و متنوع است و هر کدام را باید جداگانه مورد بررسی قرار داد تا به نگاه جامعی درباره مقامت و آینده آن رسید.
وی افزود: نخستین حرکت انسانها و جوامع همین است که به سمت سعادت حرکت میکنند و هر گروه، اجتماع و فرهنگی که نسبت به آینده تصویر روشنی نداشته باشد، نمیتواند به فردای خود امید داشته باشد و حرکت و جنبش آنها همانجا قطع می شود. حرکتهای فردی و اجتماعی، علت فاعلی و غایی می خواهند، این علتها انسانها و جوامع را از درون میجوشاند و به حرکت در می آورد لذا چه امید قوی تر باشد، تحرک فرد و جوامع قوی تر خواهد بود.
دکتر پارسانیا در تبیین رابطه مقاومت و آینده به علم تاریخ و فلسفه تاریخ اشاره کرد و بیان داشت نگاه به روند تحولات از منظر فلسفه تاریخ نگاهی فراتر از فرد ایجاد میکند. انسانها با اراده خود سعی و کوشش دارند و برآیند این سعیها لزوما به نتایج قطعی نمیرسد مگر آنکه به مشیت الهی پیوند بخورد که در سطح کلان تر قرار میگیرد و باید بررسی نمود. به هر حال حرکت هر جامعه ای غایتی دارد و در آن سطح باید بررسی شود. تأکید ما بر ابعاد اجتماعی مقاومت است. این حرکت و مقاومت طبعا با موانعی همراه است و هر چه امید بیشتر باشد امکان پشت سر گذاشتن موانع بیشتر میشود. باید دانست در هر مرحله، موانع مختصات و رنگ و بوی خاص خود را دارد. جامعهای که دل به وضعیت موجود داده است دل به حرکت و مسیر نمی دهد.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران اظهار داشت: تاریخ و فرهنگ تشیع، تاریخ و فرهنگ مقاومت است و تلاش نبی اکرم(ص) و ائمه طاهرین(ع) تلاش برای برپایی دولت موعود بوده است و هر کدام به شکلی برای رسیدن به این آرمان الهی زحمات بینظیری را متحمل شدهاند و آینده پرسعادت بشر را ترسیم کردند اما شکل مقاومت آنها متفاوت بوده است.
وی خاطرنشان کرد: نکته این است که مقاومت در طول تاریخ همیشه تأثیرگذار بوده است. بطور مثال در زمان پیامبر(ص)، جنگها، غزوات و سرایا رخ می دهد اما در زمان امیرالمؤمنین(ع) و غصب خلافت این صبر و سکوت است که مقاومت را شکل میدهد و دوران امام حسن و امام حسین علیهما السلام نیز نوع مقاومت تغییر میکند و هر کدام شکل مخصوص به خود دارد.
مدرس علوم اجتماعی اسلامی ادامه داد: پس باید دانست این مقاومت اشکال مختلفی دارد، گاهی شکل ایجابی دارد و گاهی شکل سلبی دارد. گاهی حضرت امیر (ع) در عین حالی که مقاومت می کند ولی به غاصبین نیز در امر هدایت و جلوگیری از انحراف بیشتر امت اسلامی مشورت میدهد و گاهی مقاومت ایشان سلبی است و مخالفت صریح میکند و گاهی تقیه سیاسی و دینی می کنند که این ها نیز از اشکال و صورتهای مشروع مقاومت است.
دکتر پارسانیا در پایان یادآور شد: مقاومت میتواند به آسیبها و آفاتی نیز دچار شود که باید هوشیار بود. مقاومت اگر به صورت شعار و عادتی روزمره و خالی از ایجاد تحرک و جنبش در بیاید دیگر نمیتواند جهش و پیشرفت ایجاد نماید و در اینجا چه بسا خود مقاومت مانعی برای پیشرفت و دستیابی به اهداف مقاومت گردد. پس در هر مقطعی از مقاطع تاریخی نوع مقاومت ویژه خود را می طلبد.
دکتر پارسانیا در ابتدا، شناخت ابعاد مقاومت و طرح سؤال درباره آن را مهم دانست و گفت: ابعاد مقاومت و ساحتهای آن مختلف و متنوع است و هر کدام را باید جداگانه مورد بررسی قرار داد تا به نگاه جامعی درباره مقامت و آینده آن رسید.
وی افزود: نخستین حرکت انسانها و جوامع همین است که به سمت سعادت حرکت میکنند و هر گروه، اجتماع و فرهنگی که نسبت به آینده تصویر روشنی نداشته باشد، نمیتواند به فردای خود امید داشته باشد و حرکت و جنبش آنها همانجا قطع می شود. حرکتهای فردی و اجتماعی، علت فاعلی و غایی می خواهند، این علتها انسانها و جوامع را از درون میجوشاند و به حرکت در می آورد لذا چه امید قوی تر باشد، تحرک فرد و جوامع قوی تر خواهد بود.
دکتر پارسانیا در تبیین رابطه مقاومت و آینده به علم تاریخ و فلسفه تاریخ اشاره کرد و بیان داشت نگاه به روند تحولات از منظر فلسفه تاریخ نگاهی فراتر از فرد ایجاد میکند. انسانها با اراده خود سعی و کوشش دارند و برآیند این سعیها لزوما به نتایج قطعی نمیرسد مگر آنکه به مشیت الهی پیوند بخورد که در سطح کلان تر قرار میگیرد و باید بررسی نمود. به هر حال حرکت هر جامعه ای غایتی دارد و در آن سطح باید بررسی شود. تأکید ما بر ابعاد اجتماعی مقاومت است. این حرکت و مقاومت طبعا با موانعی همراه است و هر چه امید بیشتر باشد امکان پشت سر گذاشتن موانع بیشتر میشود. باید دانست در هر مرحله، موانع مختصات و رنگ و بوی خاص خود را دارد. جامعهای که دل به وضعیت موجود داده است دل به حرکت و مسیر نمی دهد.
عضو هیأت علمی دانشگاه تهران اظهار داشت: تاریخ و فرهنگ تشیع، تاریخ و فرهنگ مقاومت است و تلاش نبی اکرم(ص) و ائمه طاهرین(ع) تلاش برای برپایی دولت موعود بوده است و هر کدام به شکلی برای رسیدن به این آرمان الهی زحمات بینظیری را متحمل شدهاند و آینده پرسعادت بشر را ترسیم کردند اما شکل مقاومت آنها متفاوت بوده است.
وی خاطرنشان کرد: نکته این است که مقاومت در طول تاریخ همیشه تأثیرگذار بوده است. بطور مثال در زمان پیامبر(ص)، جنگها، غزوات و سرایا رخ می دهد اما در زمان امیرالمؤمنین(ع) و غصب خلافت این صبر و سکوت است که مقاومت را شکل میدهد و دوران امام حسن و امام حسین علیهما السلام نیز نوع مقاومت تغییر میکند و هر کدام شکل مخصوص به خود دارد.
مدرس علوم اجتماعی اسلامی ادامه داد: پس باید دانست این مقاومت اشکال مختلفی دارد، گاهی شکل ایجابی دارد و گاهی شکل سلبی دارد. گاهی حضرت امیر (ع) در عین حالی که مقاومت می کند ولی به غاصبین نیز در امر هدایت و جلوگیری از انحراف بیشتر امت اسلامی مشورت میدهد و گاهی مقاومت ایشان سلبی است و مخالفت صریح میکند و گاهی تقیه سیاسی و دینی می کنند که این ها نیز از اشکال و صورتهای مشروع مقاومت است.
دکتر پارسانیا در پایان یادآور شد: مقاومت میتواند به آسیبها و آفاتی نیز دچار شود که باید هوشیار بود. مقاومت اگر به صورت شعار و عادتی روزمره و خالی از ایجاد تحرک و جنبش در بیاید دیگر نمیتواند جهش و پیشرفت ایجاد نماید و در اینجا چه بسا خود مقاومت مانعی برای پیشرفت و دستیابی به اهداف مقاومت گردد. پس در هر مقطعی از مقاطع تاریخی نوع مقاومت ویژه خود را می طلبد.
